zindelijk worden

Merel onderzoekt | Zindelijkheidstraining, hoe doe je dat eigenlijk?

ZINDELIJK WORDEN – De meeste mensen beginnen met zindelijkheidstraining in de peuterjaren. Maar wist je dat je ook baby’s al kunt leren plassen op een potje? In deze editie van Merel Onderzoekt vertel ik je alles dat je moet weten over zindelijk worden: van oefenen met de allerkleinsten tot luiers voor oudere kinderen. 

Wat is zindelijkheid?

Zindelijkheid betekent dat kinderen in staat zijn aan te voelen en te controleren wanneer ze moeten poepen of plassen. Ze laten het dan niet meer zomaar los, maar houden het bewust op tot ze op het potje of de wc kunnen gaan.

Op welke leeftijd worden kinderen gemiddeld zindelijk?

Vaak worden kinderen overdag zindelijk tussen de 2 en 4 jaar. Dat is natuurlijk ook de leeftijd dat ze naar de peuterspeelzaal gaan. Wij zagen bijvoorbeeld dat het enorm helpt als andere kinderen ook zindelijk worden. Ze kopiëren in deze fase vaak het gedrag van anderen. In sommige gevallen gaat dit vrijwel automatisch en geeft je kindje helemaal zelf aan dat hij moet poepen of plassen, bij anderen zal je bewust samen moeten trainen.

Wanneer blijven ze ‘s nachts droog?

Overdag en ‘s nachts zindelijk zijn, kan samengaan. Dat hoeft echter niet. Er zijn genoeg kinderen die al vrij snel overdag hun weg zelfstandig naar de wc weten te vinden, maar ‘s nachts nog wel een luier dragen. De meeste kinderen worden echter droog tussen hun derde en vierde levensjaar.

Zindelijkheidstraining

Als je kindje niet uit zichzelf zindelijk wordt, is het goed hem te trainen. Maar hoe doe je dat eigenlijk? En vanaf welke leeftijd?BZC Baby zindelijkheids communicatie

Afbeelding, Iulian Valentin – Shutterstock

Babyzindelijkheid (of beter gezegd: Baby Zindelijkheids Communicatie – BZC)

Ja het staat er echt. Je schijnt je kindje namelijk vanaf heel jonge leeftijd te kunnen klaarstomen voor het echte werk. Hoe je dat doet?

Aanpak Babyzindelijkheidscommunicatie (BZC)

Anders dan bij grotere kinderen kan je een baby nog niet trainen. Wat je wel kan doen, is ontdekken wanneer hij plast of poept en welke signalen hij afgeeft. De methode, gebaseerd op hoe het in Afrika, Azië en Zuid-Amerika al jaren gaat, is vooral geschikt voor moeders die thuis zijn met de kinderen en alle aandacht aan hun baby kunnen geven.

Het idee is ook niet dat een baby zelf naar het potje kruipt om erop te gaan, maar dat de moeder (of vader) inspeelt op de signalen en het kindje tijdig op een potje zet. Zo leren ze na verloop van tijd hun behoefte ophouden tot ze op hun potje zitten. Je kunt hier bijvoorbeeld een signaal aan koppelen, zodat je kindje met je kan communiceren, maar er zijn meer mogelijkheden om te ontdekken wanneer je baby moet poepen of plassen:

  • Noteer eens wanneer je kindje plast of poept (als je bezig bent met de training). Je zal zien dat er een patroon in zit.
  • Kijk goed naar de lichaamstaal.
  • Zorg ervoor dat poepen en plassen op het potje een gewoonte wordt voor je kindje.

Het voordeel van de babyzindelijkheidscommunicatie is dat je veel minder luiers nodig hebt (en dus minder afval produceert), je kindje zelfvertrouwen krijgt omdat zijn ouders hem goed begrijpen en dat je na een paar jaar geen zindelijkheidstraining meer hoeft te doen.

Meer weten? Op deze website en hier vind je veel meer informatie over BZC.

Zindelijkheid bij dreumesen

Zeker bij jonge dreumesen is het waarschijnlijk wat lastig om een heel stickersysteem in te stellen. Net als bij baby’s is het vooral raadzaam dat jij je kindje leert begrijpen. Wanneer moet hij plassen en poepen? Zet hem uit jezelf eens op het potje als je denkt dat het moment daar is. Verder kan je de manier volgen zoals hierboven beschreven. In plaats van signalen kun je nu een bepaald woord afspreken en gebruiken, zodat je dreumes het leert aangeven wanneer de nood hoog is. Met een beetje geluk ben je voor zijn tweede van de luiers af! Je kan ze ook spelenderwijs een potje aanbieden. Zeker in de zomer: luier uit en lekker laten gaan. Dan gaat het zindelijk worden soms heel snel.

Zindelijkheid bij peuters

Om zindelijkheid bij peuters te trainen kan je de hierboven beschreven methode ook weer toepassen. Het voordeel is dat je geen beloning aan de zindelijkheid hangt en dat hij vanzelf leert gaan – waar het uiteindelijk in de kern om draait. Maar je kan nog meer proberen:

Wacht tot hij zelf aangeeft te moeten plassen of poepen

Kleine slag om de arm: het is natuurlijk wel de bedoeling dat je kindje dit aangeeft voor zijn vierde verjaardag. Maar aan de andere kant is er niks mis mee. Als je wacht tot je dochter of zoontje er zelf aan toe is, heb je wel de meeste (en snelste) kans van slagen.

Meenemen

Neem je kindje mee naar de wc en vertel wat je doet. ‘Mama moet even plassen.’ Zo leren ze het woord koppelen aan de bezigheid en zien wat je doet: plassen, afvegen, doortrekken, handen wassen en handen drogen. Al zou ik hier al veel eerder mee beginnen dan de peutertijd, ze leren meteen dat het heel normaal is en wat je dan allemaal moet doen. 

Zelf op de wc zetten

Als je kindje flink gedronken heeft, is de kans zeer aannemelijk dat er binnen nu en een halfuur geplast gaat worden. Zet je kindje dus zelf eens op het toilet. Misschien lukt het. Zo niet, maak er dan geen big deal van. Volgende keer misschien.

Koop luierbroekjes

Ga je niet aan de wasbare luiers? Haal dan luierbroekjes in huis. Die kan je kindje zelf aan en uittrekken en dat is natuurlijk wel zo handig als ze op het potje gaan.

Oefen

En dat hoeft niet eens zelf: zet de pop bijvoorbeeld eens op het potje of zijn lievelingsknuffel. Door vervolgens samen de verschillende stappen te doorlopen, leert je kindje ook wat zindelijkheid inhoudt en welke handelingen daarbij horen.

Trek makkelijke kleding aan

In de periode dat je bezig bent met de zindelijkheidstraining schiet het echt niet op als je eerst nog een rits of lastige knopen moet losmaken. Ten eerste gebeuren daardoor soms onnodige ongelukjes en ten tweede sta je onhandig te prutsen terwijl je kind nú moet plassen. Trek dus vooral leggings aan met een jurkje, treggings of broeken met een elastische band.

Lees voor

Er zijn meer dan genoeg boekjes te vinden over dit onderwerp:

Geen peuterspeelzaal of kdv? Leen een zindelijke peuter 😉

Zien plassen, doet plassen. Kinderen kopiëren elkaar als gezegd, dus als je een zindelijke peuter over de vloer krijgt, maak dan van de nood een deugd!

Stickers!

Pedagogisch verantwoord? Misschien niet, maar we hebben – als we even heel eerlijk zijn – niet allemaal de tijd om een mooi schema op te stellen om kinderen te helpen bij het zindelijk worden. Stickers werken vaak wel. Maak samen een mooie plaskalender en bij elk plasje dat goed gaat, krijgt je kindje een sticker.

zindelijkheid training

Afbeelding, I am contributor – Shutterstock

Handige hulpmiddelen bij zindelijkheidstraining

Potje

De meeste kinderen beginnen op een potje. Dat geeft nog een gevoel van veiligheid. Tegenwoordig is het aanbod heel groot. Je kan kiezen voor simpel of spectaculair, zoals de ‘troon’ die muziek voor je afspeelt zodra je er je behoefte op doet. Maar zelf vind ik die van Ikea echt heel handig: daar zit een apart bakje in dat je er makkelijk uit kan halen en schoonmaken. De onderkant heeft een antisliprand, zodat hij niet te makkelijk schuift.

Brilverkleiner

Om te voorkomen dat je kind ‘door de bril zakt’ zijn er speciale verkleiners te koop: de randen zijn zachter en ronder, de billen kunnen er met geen mogelijkheid doorheen zakken en goede brilverkleiners hebben een antisliprand. Ook deze kan je trouwens kopen bij Ikea voor een klein prijsje, als je dan toch bezig bent.

Krukje

Op zich geen noodzaak, maar het is wel prettig om een krukje in huis te hebben. Ten eerste kunnen ze dan zelf de wc op klimmen (in deze fase geen overbodige luxe, aangezien ze alles zelf willen doen) en bovendien na afloop hun handen wassen bij het fonteintje.

Speciale handzeep

Een goede hygiëne is belangrijk, dat weten we allemaal. Maar kinderen hebben daar niet altijd een boodschap aan. Denk maar eens aan het drama rondom tandenpoetsen, haren wassen en in bad gaan. Zeker na een toiletbezoek moeten de handjes weer schoon worden. Maak het leuker door een speciale zeep neer te zetten óf de zeep te verpakken in een speciaal navulbaar pompje.

Wasbare luiers

Als je er op latere leeftijd mee begint, is het een flinke uitgave. Maar wist je dat wasbare luiers in zijn totaliteit goedkoper zijn dan de wegwerpvariant? Bovendien is een bijkomstig voordeel dat kinderen met wasbare luiers ook sneller zindelijk worden.

Waterdichte matrasbeschermer

Zeker wanneer je ook de nachten gaat trainen, is een waterdichte matrasbeschermer een must! Anders sta je met de slaap nog in je ogen te poetsen op het matras en echt fris is het sowieso niet. Plast je kindje wel in bed? Maak het matras dan schoon met soda.

En dan zijn ze zindelijk…

Iets waarop je je nog weleens verkijkt als ouder, is het moment dat ze daadwerkelijk zindelijk worden. Een enorme mijlpaal natuurlijk, maar meteen ook een bron van nieuwe stress:

  • Ga je winkelen? Vaak zijn de fatsoenlijke openbare toiletten heel schaars! Laat je kindje dus vooraf plassen en hou de Hema altijd binnen een straal van een paar honderd meter.
  • Las onderweg plaspauzes in. Zeker bij langere afstanden is het niet onverstandig om bij een tankstation te stoppen en daar even ‘te proberen’. Ook als ze zeggen niet te hoeven plassen, is de kans groot dat ze toch moeten.
  • Geef kinderen niet te veel te drinken rondom de spits. Dat komt er namelijk allemaal weer uit en als je per ongeluk in de file raakt, heb je een groot probleem. Je komt namelijk niet zomaar even de weg af.
  • Neem altijd luiers mee als je kindje nog niet zolang zindelijk is. In geval van nood gewoon die luier aantrekken en daarin laten plassen. Wat je ook niet moet vergeten is een setje extra kleding.
  • Waarschijnlijk overbodig, maar zindelijk zijn betekent natuurlijk niet dat het altijd goed gaat. Hou daar rekening mee en maak er geen groot probleem van als ze een ongelukje hebben.

Problemen met zindelijk worden

Welke (niet-medische) problemen kunnen zich voordoen?

In sommige gevallen kan je kindje misschien nog niet zindelijk worden door een medische oorzaak. Denk dan aan diabetes of een blaasontsteking (bron). Maar welke problemen zijn er nog meer?

  • Angst – Sommige kinderen vinden plassen of poepen eng. Misschien hebben ze een keer iets vervelends meegemaakt? Of voelen ze de druk om te presteren? Daarnaast kan het razende geluid van een doorspoelende wc ook spannend zijn. Sommige kinderen houden daar niet van. Probeer te achterhalen waar de oorzaak ligt en hoe je die samen kunt aanpakken.
  • Spanning – Vaak zie je ook dat kinderen in spannende situaties een snellere terugval hebben. Bijvoorbeeld in de decemberperiode, bij de komst van broertje of zusje, een verhuizing, als ze net naar de basisschool gaan. Ook ruziënde ouders of een scheiding kunnen invloed hebben op de zindelijkheid. 
  • Te veel afleiding – Kinderen met AD(H)D of andere concentratieproblemen kunnen niet altijd de aandacht verleggen naar het plassen of poepen. Ze zijn snel afgeleid door andere zaken en denken er dan niet tijdig aan om naar de wc te gaan. De beste begeleiding is om hen dan rustig aan de hand mee te nemen naar het toilet. Je ziet als ouder namelijk vaak wel dat ze bijna moeten plassen (wiebelen, onrust, met hun benen tegen elkaar knijpen).

Wat als je kindje nog niet zindelijk is op de basisschool?

De Algemene Onderwijsbond raadt basisscholen af om onzindelijke kinderen toe te laten. In principe heb je ook een jaar uitstel, omdat de leerplicht pas bij 5 jaar begint. En zolang het geen medische oorzaak heeft, heb je als ouders dus de ‘taak’ om je kind tijdig te leren plassen en poepen op de wc. Vergeet ook niet dat ze op veel scholen ook hun eigen billen moeten kunnen afvegen in groep 1. Dus met alleen zindelijkheid ben je er nog niet. 

Bron

Plaswekker

Als je kindje echt niet zindelijk wordt gedurende de nacht, kan je overwegen een plaswekker aan te schaffen. Kinderen krijgen dan een broekje aan waaraan een alarm gekoppeld is. Zodra hij plast, gaat het alarm af en op die manier ontwikkel je bewustzijn.

Luiers voor grotere kinderen

Soms is het niet anders en heb je luiers nodig, ook als je kind al ouder is dan 8 jaar. Ook voor deze leeftijdscategorie kan je ze aanschaffen, zoals DryNites (8-15 jaar).

Heb jij nog aanvullende tips bij het zindelijk worden?

Afbeelding, Sukjai Photo – Shutterstock

Author: Merel

Merel is eigenaresse en hoofdredactrice van het veelgelezen mama- en lifestylemagazine Lotus Writings. Dol op (iets te veel) snoepen, muziek uit 'haar' tijd en haar passie schrijven, maar het allermeest op Ro en hun drie temperamentvolle dochters June (12), Rose (4) en May (3).

12 Replies to “Merel onderzoekt | Zindelijkheidstraining, hoe doe je dat eigenlijk?

  1. Ik las elders ook over BZC inderdaad. Heel bijzonder. Ik heb het niet gedaan. Eerlijk gezegd ben ik ook meer van de ‘laat maar, het komt vanzelf’-techniek. Ik wil er niet ‘een ding’ van maken. Maar ik moet zeggen dat ik het goed heb, want M. is een makkelijk meisje. Voordat ze vier was, was ze zindelijk. ‘s Nachts was ze ook al vrij snel zindelijk. Ik heb wel altijd alles in huis gehad (potje, wc bril-verkleiner, krukje) maar heb het eigenlijk vooral los gelaten. Ook een tactiek (misschien?)
    Rory onlangs geplaatst…Hot Yoga, is het wat of is het niets? En waarom? + winactie dagpasMy Profile

  2. handige tips, hier weet ik nog dat het bij de oudste een heep proces was, maar nummer twee was zo zindelijk. Mijn zus woont in Amerika daar begonnen ze al veel eerder met zindelijkheid worden, dat weet ik nog wel.

  3. Mooie en overzichtelijke blog, vooral je inhoudsopgave vind ik heel tof! Gelukkig heb ik nog geen kinderen, haha! Maar mocht t ooit zover zijn dan kom ik terug om de tips weer op te frissen.

  4. De oudste was zindelijk toen hij op school zat. Thuis hebben we geoefend met plasstickers en dat werkte super! De middelste heeft er wat meer problemen mee. Het interesseert hem niet zo, maar hoop dat dat snel komt!
    Batboy onlangs geplaatst…Mannen en shoppenMy Profile

  5. Ik zou het bij een baby geen zindelijkheid noemen, meer een extreem oplettende ouder. 😉 Om echt zindelijk te kunnen worden, moet een kind daar op meerdere vlakken aan toe zijn: fysiek controle hebben over de sluitspieren, cognitief kunnen begrijpen dat poep en plas in een potje kan, emotioneel eraan toe zijn… Dat kan een baby echt allemaal nog niet.
    Ik ben trouwens erg blij dat mijn meiden naar een kinderdagverblijf gingen in die periode. Had ik gewoon mijn privacy op het toilet en konden ze het mooi afkijken bij hun leeftijdgenootjes.
    Jacqueline onlangs geplaatst…Wat mijn Fitbit zegt over mijn hartslagMy Profile

    1. Nee, staat idd ook wel in het artikel dat het gaat om ‘zindelijkheidscommuniceren’ (dus erkennen dat er iets moet gebeuren). Maar dat je kind per saldo gemiddeld eerder zindelijk is, geloof ik wel. Ik vond het zelf allemaal niet zo’n probleem, maar merk wel dat het helpt als ze andere kinderen zien zindelijk worden. Dan gaan ze toch sneller mee dan thuis.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

CommentLuv badge