Groep 8 | Schaamte: over pubers, erbij horen en gênante ouders

Schaamte? Tja, met een pre-puber in huis zijn bepaalde dingen ineens not done en hoef je écht niet meer aan te komen met iets kinderachtigs. Tenzij je het dus voor de grap doet, want dan mag het wel. Soms onbegrijpelijk hoe een tienerbrein werkt en toch zo herkenbaar. Ik besloot eens te duiken in de wereld van gênante gevoelens en onderzocht waarom we die zo sterk ervaren in de puberteit. Waarom worden vrienden plots zo belangrijk en wat is toch de reden dat we erbij willen horen? Ook geef ik handige tips voor wanneer dit jouw zoon of dochter onzeker maakt. 

Ze hebben het allemaal

Wanneer ik met een andere moeder praat, geeft ze aan dat ook haar dochter niet overal meer voor wil uitkomen. Ze zitten immers al in de bovenbouw en dan zijn sommige dingen helemaal niet stoer. We lachen er samen om. Herkenbaar ook, al zie je nu als ouder dat ze eigenlijk allemaal krampachtig groot willen zijn, terwijl ze in de praktijk natuurlijk gewoon nog maar jongens en meisjes van elf en twaalf zijn. Ik durf bijvoorbeeld te wedden dat de stoerste jongen van de klas stiekem nog met een knuffel in bed ligt, maar zal hij dat hardop zeggen?

Schaamte is functioneel

Evolutionair gezien heeft schaamte een functie. Het zorgt ervoor dat je bij de groep wil blijven horen en op die manier heb je de grootste overlevingskansen (bron). Dus het is heel normaal dat je kind een vorm van schaamte ontwikkelt bij kinderen. Zeker op het moment dat ouders minder belangrijk worden en ‘de groep’ juist belangrijker, zoals in groep 7, 8 en de brugklas. Persoonlijk vind ik dat soort dingen prettig om te weten, omdat ik het dan iets beter kan bevatten. Vind het namelijk toch een beetje lastig: aan de ene kant geef je graag mee dat het belangrijk is dat je jezelf durft te zijn en tegelijkertijd weet bijna iedereen van zichzelf nog hoe het in groep 8 voelde om erbij te willen horen.

schaamte
Gewicht kan een issue zijn – Shutterstock

Waarover schamen kinderen zich?

1. Prestaties

Op gebied van sport of in de klas niet mee kunnen komen, kan een oorzaak van schaamte zijn.

2. Lichaamsbouw

Vanuit mijn eigen ervaring weet ik nog dat kinderen zichzelf constant vergelijken met anderen. En je lichaamsbouw kan een enorme bron van schaamte zijn als het niet voldoet aan het ideaalbeeld dat je jezelf oplegt. Het gaat dan om dikker of dunner zijn dan vriendinnetjes of juist heel lang/klein.

3. De mening van anderen

Wanneer je de puberteit in gaat, is niets zo erg als vriendinnetjes die onaardige opmerkingen maken. Je wil het liefst dat ze je aardig vinden, leuk gezelschap en grappig. Kinderen vergelijken zich op deze leeftijd heel veel met anderen en kunnen zich dan gaan schamen omdat ze bijvoorbeeld minder spontaan zijn dan hun vriendinnetjes en minder snel contact leggen.

Gebaseerd op dit artikel.

Stop je te schamen – Shutterstock

Hoe ga je om met schaamte bij kinderen?

Natuurlijk mogen gevoelens van schaamte er zijn, maar het is belangrijk dat ze niet de overhand nemen. Hoe kan je daarmee omgaan?

1. Praat met je kinderen

Geef ze de vrijheid om aan te geven waar zij zich onprettig bij voelen. Misschien schamen ze zich rot als jij ze bij de deur van de klas een dikke klapzoen geeft en ze nog even in de wangen knijpt. Of vinden ze het onprettig als je met een rommelige knot op je hoofd de deur opent voor vriendinnen. Die dingen zijn best aan te passen. Bovendien, als ze zich veilig voelen bij je en hun verhaal doen, kan je onnodige gevoelens van schaamte (voor het lichaam, bepaald gedrag) mogelijk tackelen. Wat vaak helpt is als je vertelt over je eigen ervaringen. Ze pikken de boodschap niet altijd direct op, maar ontdekken soms op een later tijdstip dat je inderdaad gelijk had. Veel mensen zoeken toch naar het gevoel dat je niet ‘gek’ bent en/of afwijkt, bevestiging is dan prettig.

2. Stimuleer zelfacceptatie en zelfvertrouwen

Je kan je zoon of dochter helpen bij zelfacceptatie door hun zelfvertrouwen te stimuleren. Hoe je dat doet?

  • Besef dat een verlegen en timide kind minder snel positieve reacties van buitenstaanders krijgt. Dat kan een negatieve invloed hebben op het zelfvertrouwen. Daarnaast worden introverte kinderen in de ene groep makkelijker geaccepteerd dan de andere. Omgevingsfactoren zijn dus belangrijk. Praat op school over de situatie, zodat ze daar ook kunnen helpen.
  • Kijk daarnaast naar jezelf: vragen jullie niet te veel van je zoon of dochter? Of doen anderen dat misschien? Wanneer je niet aan de vraag kan voldoen, kan dat leiden tot onzekerheid.
  • Geef veel liefde en aanmoediging, maar ook duidelijke grenzen. Erken dat bepaalde gevoelens er zijn, maar vertel ook hoe je die het best kan uiten. Zo leren ze omgaan met wie ze zijn.
  • Laat je kind zijn eigen keuzes maken. Uiteraard bewaak je als ouders de grenzen hierbij, maar wanneer ze zelf mogen onderzoeken en ‘aanklooien’, leren ze op zichzelf vertrouwen. Fouten maken is immers niet erg: het zijn lessen. Mocht je zoon of dochter iets onrealistisch voor ogen hebben, bespreek dan met ze waarom het niet haalbaar is.

3. Probeer ze (voorzichtig) eens iets te laten doen buiten hun comfortzone

Laat voorop staan: dit soort dingen moet je vooral niet forceren en het is ook niet van toepassing op alle soorten schaamte! Maar wanneer je kind moeite heeft om vriendjes en vriendinnetjes te maken en je laat hen op een onbekende afstappen, dan kunnen ze daar zelfvertrouwen aan overhouden. Begin klein, de overwinning is groots. De bedoeling hiervan is vooral dat je kind meer leert vertrouwen op wie hij is en ontdekt dat hij zich nergens voor hoeft te schamen, omdat anderen hem of haar ook leuk vinden

Bronvermelding

Deze tips zijn gebaseerd op informatie die ik op diverse websites vond: 

Dit zouden June en ik kunnen zijn haha – Shutterstock

June over schaamte

‘Oh God…’ zucht onze oudste wanneer ik aangeef dat ik een blog schrijf over schaamte. Hoe duidelijk wil je het hebben 😉 Maar gelukkig wil ze me wel helpen door te vertellen wat dus écht gênant is.

  • Als jongens je langer aankijken dan nodig
  • Wanneer je bekend staat om iets dat je niet gedaan hebt. Of wel, dat is nog erger.
  • Als er gênante foto’s of filmpjes van je online komen
  • Dat je een cadeau krijgt waar je veel te oud voor bent
  • Wanneer je ouders je naar school brengen en uitgebreid kussen voor je de klas in gaat, dat lijkt me zo awkward!

Of ik behoor tot de categorie ‘gênante ouders’?

Met gevaar voor eigen zelfvertrouwen informeer ik eens hoe ze daarover denkt. Ben ik de moeder die je het liefst vier blokken van het feestje komt ophalen? Of mag ik nog wel binnenkomen?

Op sommige momenten wel. Ik kan alleen niet echt voorbeelden bedenken. Als je me komt ophalen van een feestje kan je natuurlijk gewoon naar binnen komen, daar is toch niks geks aan? Alleen vind ik het niet zo leuk als je er slordig uit ziet of te lang blijft kletsen met die ouders. Denkend kijkt ze me aan en vervolgt dan: Nou ja, dat laatste niet helemaal. Want het betekent ook dat ik langer mag blijven, dus zo erg is het ook weer niet. 

Goed voorbeeld doet goed volgen?

Ik geloof er heilig in dat kinderen hun ouders imiteren en bepaalde dingen van hen over kunnen nemen als ze daar gevoelig voor zijn. Zoals onzekerheid en schaamte. En dan de gewetensvraag of ik daar, als vrouwelijk rolmodel, een goed voorbeeld in ben? Dat vind ik best lastig te beantwoorden. Aan de ene kant heb ik veel zelfvertrouwen en vind ik mezelf ook prima met een maatje meer. Maar soms is er dat onzekere monster dat de kop opsteekt. Bijvoorbeeld bij De Thermen als ik me moet uitkleden of wanneer ik mezelf weer eens (te) kritisch in de spiegel bekijk en allerlei mankementjes zie opduiken alsof ze zich per seconde verdubbelen. Maar in het algemeen denk ik dat ik de kinderen daar weinig van mee geef. Dat hoop ik althans. Blijft lastig!

Zelfverzekerd? Nee niet altijd – Shutterstock

Het voordeel van openheid

Volgens mij is het prettig dat we een heel open gezin hebben waar in principe alles besproken mag en kan worden. Daardoor kan ik haar ook uitleggen dat bepaalde onzekerheden erbij horen en dat je je als kind dus allemaal weleens schaamt. Zelfs de populairste jongens en meisjes. Doordat ik nu weet waarom we er toch zo graag bij willen horen, snap ik bepaald gedrag ook beter en kan haar helpen wanneer ze twijfelt. Nu nog maar hopen dat het zo blijft; ze is natuurlijk nog maar 11…

Schaam jij je nog weleens voor iets?
En heb jij aanvullende tips?

Vrouw in bed – Shutterstock

About Merel

Merel is eigenaresse en hoofdredactrice van het veelgelezen mama- en lifestylemagazine Lotus Writings. Dol op (iets te veel) snoepen, muziek uit 'haar' tijd en haar passie schrijven, maar het allermeest op Ro en hun drie temperamentvolle dochters June (12), Rose (4) en May (3).

23 thoughts on “Groep 8 | Schaamte: over pubers, erbij horen en gênante ouders

  1. Wat een goed artikel en denk ook een heel belangrijk. Schaamte is iets wat bij mij hoort en samen gaat met mijn groei. En ja ik schaam me echt nog wel eens voor dingen maar merk wel dat ik daar door groei. Praten is voor mij ook de grote sleutel tot herstel of tot het overwinnen van je schaamte. Want vaak waar jij je voor schaamt vinden andere heel mooi.

  2. Ik ken het gevoel zeker en vast van vroeger. En nu heb ik zoiets van dat ik me vroeger daar om schaamde snap ik echt niet. Maar je geeft wel fijne tips! Zeker iets uit je comfort zone doen helpt enorm!

  3. Bedankt voor dit artikel. Schamen is een groot woord maar ik ben nogal aangekomen en merk dat mijn lichaam ook aan het veranderen is. Heeft denk ik ook met de leeftijd te maken. Maar ik omarm mijn curves!

  4. Die antwoorden die ze gaf wat er schaamte veroorzaakt, zijn heel treffend. Ik herkende mezelf 20 jaar geleden. Al zijn die online foto s er nu wel bijgekomen

  5. Ja het hoort bij de leeftijd en ik denk dat bijna iedereen zich wel eens schaamt. Ik ook als ik iets soms gedaan heb of weer eens als de dikste tussen allerlei slanke mensen sta oid. Gelukkig is dat wel heel erg van mijn buik afhankelijk. Neven van de tien keer boeit het me niet wat anderen denken.

  6. Als ik iets stoms zeg of per ongeluk iets stoms doe kan ik me daar best voor schamen. Maar ik denk dat dit ook wel normaal is.

    Dat de kinderen zich voor mij schamen vind ik heel natuurlijk. Ik verwacht niet eens anders ; )

  7. Goede tips. We zitten nog net voor die fase, maar zullen er ook zeker mee te maken gaan krijgen. Ik weet zelf nog wel hoe mij voor mijn ouders kon schamen

  8. Ja mijn groep 7 meisje is ook al zover…. en soms vindt ze ook dat wij raar doen. Dus of we even netjes met een drankje willen blijven stilzitten en vooral niet gek gaan doen. Tenzij jet samen is idd, dan is het grappig

  9. Wat een herlijk antwoord van June, en dan vooral dat ze terugkomt op d’r eigen woorden haha! Ik vind je tips echt fantastisch goed. Ik ga dit blogje opslaan voor de toekomst! <3

  10. Goed dat je hierover schrijft. Als kind schaamde ik mij ook. Mijn lichaam ontwikkelde zich iets sneller dan die van de leeftijdsgenoten. En ja hierdoor ontstaat er onzekerheid. Nergens voor nodig.

  11. Wat een handige tips! Zelf schaam ik mij soms voor mijn lichaam of mijn iets te drukke persoonlijkheid (ben soms iets te veel aanwezig zonder dat ik het op dat moment door heb)

Geef een reactie

%d bloggers liken dit:

Welkom op Lotus Writings! Door deze site te blijven gebruiken, ga je akkoord met het gebruiken van cookies. In de footer van deze website vind je mijn privacyverklaring. Hierin leg ik uit welke persoonsgegevens ik verzamel op Lotuswritings.nl en wat ik hiermee doe. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten