voorbereiden op groep 1

Naar de basisschool | Overlevingsgids voor kinderen (en hun ouders)

VOORBEREIDEN OP GROEP 1 – Bij de overstap naar de basisschool komt veel kijken: van schoolspullen kopen en een eerste confrontatie met de schoolpleinmoeders tot vrijwillig Pinterest-proof hapjes maken voor het kerstdiner en je huilende kindje achterlaten in de armen van juf. Maar dankzij deze overlevingsgids kom het allemaal in orde, voor je zoon of dochter, maar ook voor jou! 

Nog even…

Over een paar weken is het zover: dan gaat Rose naar groep 1, nu écht. Vijf hele dagen per week. Als ik er aan denk, heb ik gemengde gevoelens. Aan de ene kant ben ik ontzettend blij voor haar, want ik merk dat ze uitdaging mist en die krijgt ze op school – zowel op educatief vlak als het sociale (lekker spelen met andere kindjes). Maar tegelijkertijd vind ik het natuurlijk best spannend. De laatste keer dat ik een kind naar groep 1 bracht is ook alweer acht jaar terug en bovendien is het ene kind het andere niet. Al scheelt het enorm dat ik weet bij wie ze terecht komt straks. Ze krijgt twee hele lieve juffen en dat stelt toch gerust.

Hoe bereid je je kind voor op groep 1?

Jij kent je kind het beste en weet waar hij of zij behoefte aan heeft. Maar je zou kunnen denken aan:

  • Het doornemen van de dag
  • Vertellen wat ze op school zullen gaan doen
  • Een weekschema maken waarop ze kunnen aflezen welke dagen ze naar school zullen gaan
  • Eventueel ook de dag uittekenen en aangeven op welke momenten ze weer thuis zullen zijn
  • Doornemen of ze op school eten of thuis en hoe dat zal gaan
  • Praten over hoe je kindje zich voelt: is het spannend of juist hartstikke leuk? Ik vertelde June bijvoorbeeld dat ze allemaal nieuwe vrienden ging maken. Ze is een mensen-mens en vond dat een fantastische boodschap. Dat maakte ook meteen dat ze er meer zin in had. Een ander bijkomend voordeel: als er eventueel zorgen zijn, kan je ze wegnemen met een goed gesprek.
  • Koop samen mooie nieuwe spulletjes, zoals een tas, broodtrommel en gymspullen.

Extra tip: luizen!

De eerste dag na de vakantie controleren de luizenmoeders (ja, ze bestaan echt) vaak het haar van alle kinderen. Bouw dus geen ingenieus vlechtwerk, want het moet er allemaal weer uit. Hou het zo simpel mogelijk met een staartje of enkele vlecht. Controleer het haar ook zelf op regelmatige basis op hoofdluis om te voorkomen dat ze je verrassen.

Waar kan je tegenaan lopen in groep 1?

Hieronder staan een aantal tips van de juffen. Daarnaast wil ik graag uit eigen ervaring een paar momenten delen.

De eerste weken kunnen moeilijk zijn

Misschien doorliep je kind fluitend de peuterspeelzaal of het kinderdagverblijf, maar blijkt de basisschool ineens behoorlijk overweldigend. Hoeft trouwens absoluut niet zo te zijn, dan kan je doorlezen. Maar denk aan uit de kluiten gewassen kleuters tegenover jouw timide dochter die in verhouding ineens weer heel klein lijkt. Misschien breekt je kindje uit in hartverscheurend gehuil. Loop dan nog maar eens zonder moeite weg.

Als je in deze situatie zit, zou ik je graag twee dingen willen aanraden (en ja, ik weet echt dat het een stuk makkelijker is wanneer je niet emotioneel betrokken bent; dat gehuil raakt je tot diep in je ziel):

  • De juf heeft vaker met dit bijltje gehakt en weet precies wat ze moet doen. Vaak kalmeert je zoon of dochter op het moment dat je uit zicht bent. In heftigere gevallen niet, maar dan kun je daar altijd nog een goed gesprek over hebben na schooltijd en kijken naar een goede oplossing. Vertrouw dus op de leerkracht en zijn of haar kunde.
  • Hou het kort. Gevoelsmatig is het beter wanneer je pas vertrekt wanneer je kind weer rustig is geworden, maar in de praktijk werkt het toch anders. Kinderen willen weten waar ze aan toe zijn en merken snel genoeg dat hun gehuil jou bij ze houdt. Waarom zouden ze ermee stoppen? Als je vooraf de dag doorneemt en vertelt dat je ze tussen de middag (of na schooltijd) weer ophaalt, een dikke knuffel geeft en weggaat, kom je het snelst door deze eerste periode heen. Gebruik ook de klok als ijkpunt: het is bijna half 9, de juf gaat zo beginnen.

Ik heb ook in die positie gestaan en het was verschrikkelijk, maar ik weet ook dat het weer stopt.

Ze moeten alle prikkels verwerken

In het begin zal je kindje weinig vertellen na afloop. Onze gesprekken bestonden toen vaak uit:

  • Hoe was je dag?
  • Leuk
  • Wat heb je gedaan op school?
  • Niets

Gelukkig was haar kleuterjuf zo lief om bij de deur een boek neer te leggen vol foto’s waarop je ze zag stoepkrijten, buitenspelen, verven, spelen… Te veel om op te noemen. Voor haar dus ook. Ze moest alle gebeurtenissen verwerken en wennen aan het schoolritme. Maar als ze daar eenmaal in zitten, hoor je vanzelf meer. Al zijn er manieren om toch iets meer uit je kind te krijgen; Juf Maike schreef er een blog over (linkje onderaan).

Neem de tijd

In Nederland zijn kinderen pas leerplichtig vanaf 5 jaar. Dat betekent dus ook dat je op dagen dat het even niet gaat, je kindje best thuis mag blijven. Of dat je start met halve dagen. Het ene kind is het andere simpelweg niet, dus er bestaat geen algemene formule voor. Maar de mogelijkheid is er, dus waarom zou je hem niet gebruiken om je kind te ondersteunen? Wel altijd even communiceren met school en in gedachten houden dat het voor je kindje wel belangrijk is om een ritme te creëren. Dus lukraak dan weer wel en dan weer niet naar school lijkt me niet heel verstandig. 

Voor mij persoonlijk werd de afweging vooral:

  • Heeft zij er baat bij dat ze nu vrij is?
  • Is ze erg moe?
  • Loopt ze geen belangrijke momenten mis?

Uiteindelijk bleef June dat eerste jaar niet vaak thuis en dat zal Rose vermoedelijk ook niet doen. Ik vind het zelf fijn als ze snel in het ritme worden opgenomen, omdat ik denk dat ze daar het meeste baat bij is. Of dat voor jou ook geldt, zal in de praktijk gelden. Maar het is wel iets waar je nu vast over kan nadenken.

Hoe bereid je jezelf voor op groep 1?

Natuurlijk, je hebt geen bekers, broodtrommels of nieuwe gymspullen nodig, maar het is nogal wat. De overgang van de baby- en peutertijd naar basisschoolleeftijd is best een flinke. En misschien ben je er mentaal aan toe of vind je het fantastisch, dan nog zijn er een aantal dingen die zullen gaan veranderen:

  • Het is stil in huis.
  • Je hebt zeeën van tijd en/of quality time met je andere kinderen.
  • Maar die zeeën van tijd lijken te worden verzwolgen door het tijdmonster, waardoor je per saldo veel minder kan uitvoeren dan je vooraf had bedacht
  • Plots ben je voor de leuke uitjes gebonden aan woensdagmiddag of het weekend. Net als de rest van Nederland.
  • Je zal te maken krijgen met schoolpleinmoeders, vrijwillige taken, de groep-1-app, luizenpluizen, speeldates, het kerstdiner op school, dat eerste schoolreisje (ik voelde me vreselijk ontheemd) en dat je ineens opmerkingen maakt als: ‘Ja, ze zijn echt duidelijk toe aan vakantie.’

Maar wees niet gevreesd, net als je kind loop jij ook binnen de kortste keren in de pas en bezig je het schoolpleinmoederjargon alsof je er al jaren tussen staat. Sterker nog, over een tijdje kijken de nieuwe ouders ook naar jou als schoolpleinmoeder.

Wat heb je nodig voor de basisschool?

Gelukkig valt het in groep 1 allemaal nog wel mee. Maar toch moet je wel een aantal dingen aanschaffen (als je die nog niet hebt):

  • Rugzak, liefst voorzien van naam
  • Fruitbakje en een drinkbeker – voorzien van naam
  • Als ze continurooster hebben (of je kind blijft over): lunchtrommel en tweede drinkbeker – ook weer voorzien van naam
  • Gymspullen (denk aan stevige gymschoenen en eventueel een gympakje/broek en shirt) – ook voorzien van naam

Daarnaast is het handig om thuis een map te maken waarin je tekeningen en knutselwerkjes kan bewaren. Al raad ik je uit ervaring aan wel een beetje selectief te zijn in welke knutsels je bewaart, anders ontploft je huis binnen de kortste keren.

Waar moet je rekening mee houden? Tips van juf!

Ik vroeg een paar juffen om raad. Waar moet je rekening mee houden, wat kan je zelf doen om je kind (en jezelf?) gerust te stellen en welke goede bedoelingen kan je misschien beter achterwege laten?

Marie-José

Mijn tips voor ouders van kinderen die naar groep 1 gaan?

  • Babbel samen met je kind over zijn/haar verwachtingen. Eventueel kan je ook vast de gang van zaken doornemen: ‘dan pakken we je tas in, jas aan, we lopen naar school’ etc.
  • Noem de naam van de nieuwe juf regelmatig, dan lijkt ze al bekend. Daarnaast is het ook goed om het over de bekende kinderen in de nieuwe klas te hebben (als die er zijn).
  • Je kan benoemen dat naar school gaan spannend is, maar leuk spannend
  • Neem ook vooraf vast eens door wat hij/zij zou doen als ze iets niet weten.
  • Pak samen de nieuwe tas in, zodat dit op de eerste schooldag al gewoon is
  • Neem kort afscheid in de klas (nu niet meer zwaaien😜) en vertel ook vooraf aan je kindje hoe dit gaat
  • Verwacht bij thuiskomst niet dat je kind hele verhalen vertelt

Maike

Maike blogt dagelijks op Jufmaike.nl en schrijft daar regelmatig over haar ervaringen in het basisonderwijs. 

Mijn zoontje werd vier in maart en ging dus voor het eerst naar school. Stond ik ineens aan de andere kant van het plein, wat vond ik dat gek! Ineens begreep ik de spanning van de ouders die hun kind voor het eerst naar school brachten. Maar ik kan nu ook uit ervaring zeggen, het komt goed.

Een grote tip die ik je kan geven: bereid je kind voor op school. Lees er boeken over voor, ga al eens kijken op de toekomstige school met je kind, fiets er eens langs, zodat je kind alvast een beeld heeft. Er zijn veel boeken over de eerste schooldag te vinden, ik schreef een informatief boek over naar school gaan met alle ins en outs van de kleuterklas.

Voor kleuters is het vaak lastig om te vertellen wat ze hebben gedaan op school, ze overzien niet hun hele dag. Maar je bent natuurlijk razend nieuwsgierig en er is geen leid(st)er meer die het je vertelt. Ik heb ook wat leuke tips voor je hoe je je kind toch kunt laten vertellen.

Enne, adem in en adem uit, je kind gaat het vast heel fijn hebben!

Sophie: ritme, aandacht en rust

Sophie werkt als leerkracht op een Jenaplan basisschool en schrijft voor Lotus Writings regelmatig een gastblog over haar werk of leven als moeder van een tweejarige zoon. 

Rust, reinheid en regelmaat

De zomervakantie is bijna voorbij. Het is belangrijk om in de aanloop naar school een regelmatig ritme aan te brengen. Als je op zaterdagavond tot 12 uur naar een feestje gaat met je kind, kan ik je nu al zeggen dat het geen fijne start zal worden. Een kind kan sneller irritaties krijgen, overprikkeld raken of tijdens een activiteit in slaap vallen. Kinderen zijn gebaat bij rust.

Praten over de dag

Als ouder is het altijd belangrijk om interesse te tonen in je kind. Wanneer je echter direct na schooltijd vraagt: “Hoe was je dag op school?” zal je geen uitgebreid antwoord krijgen. Kinderen hebben de tijd nodig om alles te verwerken. Dit neemt niet weg dat je deze vraag best kan stellen, maar vraag niet verder als je zoon/dochter slechts ‘goed’ zegt. In de loop van de middag, rond het avondeten of net voor het slapen gaan, bestaat er een grote kans dat hij/zij uit zichzelf iets zal vertellen. Zo niet, ga er dan vanuit dat er geen bijzonderheden waren ten opzichte van de andere dagen. Mocht je je zorgen maken om de ontwikkeling, stel deze vraag aan de leerkracht.

Daarnaast kan de belevingswereld van een kind nog weleens verschillen met de werkelijkheid. Met name rond de kleuterleeftijd, waarin kinderen in een fantasiewereld leven, kan iets dat gebeurd is, anders omschreven worden. Ook in dit geval, wanneer er zorgen zijn, leg het voorval neer bij de leerkracht.

Spelenderwijs leren met liefde

Leg niet teveel druk op je kind. Het is belangrijk dat bij een kind de intrinsieke motivatie – de motivatie van binnenuit – gestimuleerd wordt. Het kan zijn dat je zoon/dochter misschien thuis al kan lezen, maar dit op school nog niet laat zien. Dit kan voortkomen uit onzekerheid. Hoe meer druk hierop gelegd wordt, hoe groter de kans is dat het plezier volledig weggaat. Het kan ook zijn dat je kind nog niet kan tellen, terwijl dat wel verwacht wordt op de betreffende leeftijd. Probeer ook hier de druk niet te hoog te leggen, maar los het op een speelse manier op. Liedjes en rijmpjes, spelletjes of door een boekje te zoeken waar de moeilijkheid in voor komt. Op deze manier krijgt je zoon/dochter persoonlijke aandacht en leert hij ook tegelijk.

Digitaal leren: do of don’t?

De digitale omgeving kan heel leerzaam zijn voor kinderen. Hier is niets mis mee, behalve wanneer je zelf geen moeite meer doet. Voorlezen is misschien wel het meest leerzame middel dat er is. De woordenschat wordt vergroot, zinsbouw wordt geoefend, emoties worden herkend en daarnaast is er ook nog een stukje persoonlijke aandacht, waar kinderen behoefte aan hebben.

Zit je kindje al in groep 1? Hoe vind jij de eerste dagen?
En als je zoon of dochter nog moet, hoe kijk jij er tegenaan?
Heb je nog aanvullende tips voor het voorbereiden op groep 1?
Ik lees graag jullie reacties!

Afbeelding, Maria Symchych – Shutterstock

Author: Merel

Merel is eigenaresse en hoofdredactrice van het veelgelezen mama- en lifestylemagazine Lotus Writings. Dol op (iets te veel) snoepen, muziek uit 'haar' tijd en haar passie schrijven, maar het allermeest op Ro en hun drie temperamentvolle dochters June (12), Rose (4) en May (3).

4 Replies to “Naar de basisschool | Overlevingsgids voor kinderen (en hun ouders)

  1. Wow hier staan zoveel dingen in die ik echt niet wist. Niet zo heel gek misschien, aangezien ik zelf geen kinderen heb … maar ik denk dat het hele goeie tips zijn voor ouders die zich hierop moeten gaan voorbereiden 🙂

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

CommentLuv badge