Eerste Hulp bij Opvoeden | Welke verschillende soorten basisonderwijs zijn er in Nederland?

In Nederland hebben we het behoorlijk goed. Voor bijna iedereen is er wel een passende soort onderwijs te vinden. Maar tegelijkertijd kan het best beklemmend zijn. Want welke soort onderwijs past het best bij je kindje? In deze editie van Eerste Hulp bij Opvoeden vind je alle soorten basisonderwijs in Nederland én de onderliggende verschillen.  

De juiste basisschool kiezen

Voor je kindje naar de kleuterklas gaat, sta je voor een belangrijke keus. Welk onderwijs kies je voor je zoon of dochter? Dat is een behoorlijk verantwoordelijke taak: het moet wel klikken. En los van het gevoelsmatige aspect: de vorm van onderwijs moet jullie levensvisie ook ondersteunen. Zie je door de bomen het bos niet meer? Lees dan snel verder voor een uitgebreide opsomming van alle soorten basisonderwijs in Nederland. Van Jenaplan tot Sudbury. 

Hoe kies je de beste school voor je kind?

Zoals met bijna alles is ook deze keus erg persoonlijk. Ben je religieus en wil je dit ook graag via onderwijs meegeven? Of ben je aanhanger van een bepaalde levensovertuiging? Het is goed om te beseffen dat specifieke vormen van lesgeven vooral werken als ouders de visie van de school ook ‘uitdragen’ via de opvoeding. Goed voorbeeld hiervan is de Vrije School. Verdiep je dus goed, tenzij je voor basisonderwijs kiest. In dat geval is het vrij simpel: iedereen is welkom.

Stap 1: Maak een lijst met potentiële scholen

Voor je gaat zoeken, is het goed alvast wat punten op een rijtje te zetten. 

  • Hebben jullie een bepaalde levensvisie die je ook graag in het onderwijs terugziet? 
  • Vind je het prettig om zelf betrokken te zijn bij het reilen en zeilen van de school? (Zoals bijvoorbeeld bij de Vrije School of Jenaplan het geval is)
  • Ben je bereid eventueel te reizen voor een school die beter aansluit op jullie wensen?

Stap 2: Stel jullie top 3 samen

Naar aanleiding van bovenstaande lijst kan je gaan kijken welke basisschool bij jullie wensen past. Op die manier kan je redelijk gemakkelijk afkaarten welke scholen in jullie regio binnen dat plaatje vallen. Kijk eens op de website en lees eventueel het inspectierapport. Stel een top 3 samen en maak afspraken voor een kennismakingsgesprek. 

Stap 3: Ontdek en ervaar

Het belangrijkste is namelijk te vertrouwen op je eigen gevoel. Hoe ziet de school eruit, wat voor gevoel heb je bij de leerlingen en leerkrachten? Praat eens met bekenden die hun kind hier al op school hebben en informeer naar hun ervaringen. Op basis van al die gegevens samen kun je een goede conclusie trekken.

Openbaar basisonderwijs

De belangrijkste kernpunten van openbaar onderwijs:

  • Iedereen is welkom, ongeacht waarin je gelooft of waar je voor staat. Dit geldt ook voor de leerkrachten.
  • Openbaar onderwijs wordt gekenmerkt door diversiteit.
  • De jaarlijkse vrijwillige ouderbijdrage is hier doorgaans vrij laag (gemiddeld rond de veertig euro), in tegenstelling tot sommige scholen waar bijzonder onderwijs wordt gegeven. Zo gingen wij bij de Vrije School kijken, waar naast vrijwillige ouderbijdrage ook de aanschaf van een blokfluit ad € 50,00 verplicht was, evenals euritmieschoentjes van € 7,00 per paar. Let hier dus goed op als je niet voor nare verrassingen wil komen te staan.

Religieus basisonderwijs

Aan elk van onderstaande vormen ligt een specifieke religie ten grondslag, wat ook wordt uitgedragen in lesmateriaal en personeel. Zo zal een gereformeerde basisschool uiteraard geen atheïst voor de klas hebben. Verschillende vormen (die redelijk voor zich spreken):

  • Algemeen christelijk
  • Rooms-katholiek
  • Evangelisch
  • Interconfessioneel (gebaseerd op verschillende geloofsovertuigingen)
  • Protestant-christelijk
  • Reformatorisch (hier worden ook strenge kledingeisen gesteld aan de meisjes: alleen rokken en jurken)
  • Gereformeerd
  • Joods
  • Islamitisch
  • Hindoeïstisch

Basisonderwijs op basis van een levensovertuiging

Ogenschijnlijk lijken deze scholen misschien op elkaar in hun manier van lesgeven, maar er zijn essentiële verschillen.

Antroposofisch/vrije school

Gebaseerd op opvattingen van Rudolph Steiner. Elk kind maakt een unieke ontwikkeling door op basis van zijn ‘zielekracht’. Deze moet zoveel mogelijk gestimuleerd worden door de school. Er is veel kritiek geweest op deze spirituele vorm van onderwijs (kinderen zouden een leerachterstand oplopen ten opzichte van andere soorten), maar de kwaliteit van onderwijs verschilt per school. Bovendien zijn er in het algemeen al veel verbeteringen ten opzichte van vroeger. Naast reguliere vakken krijg je ook veel les in vrije kunsten en gelooft men dat je kennis opdoet door ervaring.

Jenaplan

Kinderen maken projecten waardoor ze leren. Samenwerking is belangrijk, maar ook hoe jij daar als individu in staat (wie ben je, wat beteken je voor de groep en waar liggen je verbeterpunten?) Groepen worden opgedeeld in een onder- (groep 3-5) en bovenbouw (groep 6-8). Een voorbeeld van samenwerking is dat oudere kinderen binnen zo’n groep de jongere helpen. Ook ouders zijn vaak zeer betrokken bij dit soort onderwijs. Ook geven ze hier geen cijfers. Romy van Dochterlief schreef hierover ook een interessant blog.

Dalton

Drie belangrijke uitgangspunten zijn: vrijheid (wat wil je leren?), samenwerken en zelfstandigheid (ze moeten zelf leren om bepaalde taken uit te voeren)

Montessori

‘Help mij het zelf te doen’. Iedere groep krijgt eigen materialen, waarbij het ontwerp moet zorgen dat de leerling zelf doorheeft dat het iets verkeerd doet. Tijdens elke les staat één vaardigheid centraal.

Minder bekende vormen van basisonderwijs

Freinet

Men gaat uit van de leerling: onderwijs moet zin hebben voor hem. Dus de vaardigheden (taal, rekenen) zijn slechts middelen om een einddoel te bereiken (schrijven van een brief, winkelen). Daarnaast vormt democratie een groot onderdeel van het schoolleven.

School of Understanding

Met dank aan Dees (zie reacties) deze toevoeging. De eerste locatie zit in Amstelveen, maar er zijn plannen om uit te breiden naar andere plaatsen. De bedoeling is een doorstroming te kunnen aanbieden van 0-12, omdat kinderopvang en onderwijs vanaf het vierde jaar vloeiend in elkaar overlopen. Kinderen krijgen les in twee talen en worden klaargestoomd voor de maatschappij op een manier die het best bij hen persoonlijk past. Meer informatie vind je hier.

Sudbury

Kinderen zijn hier volledig verantwoordelijk voor hun eigen opleiding.  Ze kiezen dus wat ze doen, met wie en hoe. Opvallend is dat deze vorm van onderwijs geen groepen heeft op basis van leeftijd en geen lokalen (meer ruimtes waar men samenkomt). Waarschijnlijk is het geen verrassing dat deze manier van lesgeven behoorlijk veel kritiek oplevert.

In 2014 sloot de enige Nederlandse school die lesgaf volgens deze principes zijn deuren. 

Overige vormen van basisonderwijs

Leonardoschool (hoogbegaafd)

Voor kinderen die hoogbegaafd zijn (onder meer IQ van 130 en hoger) is er de Leonardoschool. Hier worden kinderen op verschillende manieren uitgedaagd, krijgen een tweede (Engels) en derde (Spaans) taal aangeleerd en krijgen uitdaging op gebied van hun persoonlijke talent.

Speciaal onderwijs (SBO)

Het onderwijs maakt onderscheid in vier clusters, die samengevat neerkomen op kinderen met een visuele handicap, kinderen met auditieve handicap of ernstige communicatiemoeilijkheden, ZMLK (Zeer Moeilijk Lerende Kinderen) en ZMOK (Zeer Moeilijk Opvoedbare Kinderen). Je kunt hier alleen komen op basis van een indicatie. Vervolgonderwijs is mogelijk, vaak ook speciaal onderwijs (met name kinderen uit de groep ZMOK kunnen gemiddeld of zelfs bovengemiddeld intelligent zijn)

Conclusie

Binnen de vormen van onderwijs op basis van levensovertuiging stonden een paar aantrekkelijke vormen. Bijvoorbeeld het Montessori- en Jenaplanonderwijs. Helaas is deze mogelijkheid er niet binnen onze woonplaats (een van onze voorwaarden tijdens de zoektocht naar een nieuwe school), anders hadden we hier zeker een kijkje genomen.

Ook handig om te lezen voor als het eenmaal zo ver is: ik schreef een overlevingsgids voor kinderen hun ouders! 

Waar denk jij dat je kind het best past?
Of heb je nog aanvullende tips? Ik lees het graag in de reacties!

Volg jij Lotus Writings al op Facebook, Instagram en Pinterest

About Merel

Merel is eigenaresse en hoofdredactrice van het veelgelezen mama- en lifestylemagazine Lotus Writings. Dol op (iets te veel) snoepen, muziek uit 'haar' tijd en haar passie schrijven, maar het allermeest op Ro en hun drie temperamentvolle dochters June (12), Rose (4) en May (3).

24 thoughts on “Eerste Hulp bij Opvoeden | Welke verschillende soorten basisonderwijs zijn er in Nederland?

  1. Het hangt erg af van het kind en het type onderwijs, en ook nog weer van de andere kinderen die een school bezoeken. Wij kozen eerst voor een ideële school en vervolgens voor het gemak van een buurtschool.

    1. Daar heb je inderdaad ook een goed punt.
      Het ene kind gedijt beter op een ‘normale’ openbare school, terwijl bij anderen het beste naar voren komt bij bijvoorbeeld Dalton-onderwijs.

    1. Dankjewel voor de aanvulling. Ik kende hem niet (nou ja, bleek ook wel uit het feit dat hij er niet tussen stond 🙂 )

      Zal de tekst even aanvullen. Ziet er mooi uit!

  2. Wat interessant om te lezen! Wij hebben twee basisscholen in ons dorp. Wij zijn zelf gelovig en gaan naar kerk en daarom voelt het goed om haar naar de Christelijke basisschool te doen. Maar dat duurt nog wel even hihi.

    1. Mooi, dan wordt school echt een verlengde van jullie opvoeding. Fijn ook dat je er daardoor zo snel uit bent!
      Maar idd voorlopig nog even niet 🙂

  3. Ik ben opgegroeid met veel immigranten om me heen (waaronder feestende marokmanen op 9/11 en de huidige autobrandjes en een pissige burgemeester op PowNieuws) en stug Edesch volk wat alle buitenlanders over één kam scheert (anti-asielzoekerscentrum e.d.) en daarom vind ik openbaar onderwijs erg belangrijk. Ik kan mezelf erg opwinden als er makkelijk over elkaar gedacht wordt en met vooroordelen gesmeten wordt. Graag zou ik zien dat de kinderen leren dat de wereld meer is dan dat. Dat keerde ik niet op een christelijke school maar wel op een openbare school. Dus zo zie ik het ook graag bij mijn kinderen. De openbare school waar ik op zat had een Dalton-visie, vond ik ook prettig. Ik was heel zelfstandig en toch ook veel samenwerking in groepjes, gezellig en leerzaam.

    1. Dacht iedereen er maar zo over!
      Vind het heel mooi dat je zo’n open blik hebt en verder kijkt dan afkomst/religie. Uiteindelijk zitten er in elk volk rotte appels, dat heeft niets met je geloof of afkomst te maken maar vooral met nare karaktertrekjes.

      Klinkt als een fijne basisschool!

  4. Ons kind zal sowieso naar een Jenaplanschool gaan, naast het feit dat ik er werk en dat het dichtbij is, sta ik achter het concept. Ik zie hoe zelfstandig de kinderen zijn, al in de onderbouw, hoe goed ze hun gedachten kunnen verwoorden, anderen kunnen wijzen op verbeteringen, leren te presenteren en plannen en hoe goed ze voor elkaar kunnen zorgen. Dit alles sluit goed aan bij hoe ik mijn kinderen ook op wil voeden.

    Montessori is teveel op het individu gericht, terwijl je samen leeft in de maatschappij. Maar zou mijn 2e keuze zijn, na Jenaplan.

    1. Vind het inderdaad een heel mooie manier van onderwijs. Vooral het leren van elkaar, samenwerken en vroeg zelfstandig worden spreekt me aan. Leren presenteren zou hier bovendien geen overbodige luxe zijn haha!

  5. Wat veel keuzes hebben jullie in Nederland seg! Wauw! In België heb je ook wel wat mogelijkheden maar daar moet je vaak heel wat dorpen tot steden verderop voor zijn. Hier thuisonderwijs, maar dat is in Nederland helemaal niet zo vanzelfsprekend natuurlijk.

    1. Ja, maar moet eerlijk bekennen dat je dan vooral in de grotere steden moet zitten voor volledig aanbod.

      Het thuisonderwijs ken ik eigenlijk alleen van schipperskinderen, maar is niet gebruikelijk. Daarom vind ik het des te interessant om je blogs te lezen.

Geef een reactie

%d bloggers liken dit:

Welkom op Lotus Writings! Door deze site te blijven gebruiken, ga je akkoord met het gebruiken van cookies. In de footer van deze website vind je mijn privacyverklaring. Hierin leg ik uit welke persoonsgegevens ik verzamel op Lotuswritings.nl en wat ik hiermee doe. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten