eerste keer naar de basisschool

Merel onderzoekt | Welke verschillende soorten basisonderwijs zijn er in Nederland?

VERSCHILLENDE SOORTEN BASISONDERWIJS – In Nederland hebben we het behoorlijk goed. Voor bijna iedereen is er wel een passende soort onderwijs te vinden. Maar tegelijkertijd kan het best beklemmend zijn. Want hoe kies je uit al die verschillende soorten basisonderwijs nu de vorm die het best bij jullie levensvisie en kindje past? Ik help je een handje door hieronder uiteen te zetten waaruit je allemaal kan kiezen en wat (globaal) de onderliggende verschillen zijn. 

De basisschool sloot zijn deuren

June kreeg in groep 4, paar weken voor de zomervakantie, te horen kreeg dat haar school zijn deuren zou sluiten. Hoewel de beslissing niet uit de lucht kwam vallen, moesten we toch in allerijl op zoek naar een nieuwe basisschool. Het werd dus een echte spoedbeslissing, en dan maar hopen dat je de goede neemt. Gelukkig viel het enigszins samen met onze eigen verhuizing en vonden we vlakbij een fantastische school met gezellige klas, maar lastig was het wel. Want je hoopt maar dat je uit al die verschillende soorten basisonderwijs de juiste weet te pikken. Een manier van leren die past bij jouw kind.

Welke vorm basisonderwijs willen jullie voor je kind?

Heb jij al een idee waar jouw kind naartoe gaat? In deze editie van Merel onderzoekt ga ik in op de verschillende soorten basisonderwijs. Mocht je dus nog twijfelen, lees je dan vooral rustig in en besluit op basis van de informatie welke soort het best bij jullie levensvisie en je kindje past.

Hoe kies je de beste school voor je kind?

Zoals met bijna alles is ook deze keus erg persoonlijk. Ben je religieus en wil je dit ook graag via onderwijs meegeven? Of ben je aanhanger van een bepaalde levensovertuiging? Het is goed om te beseffen dat specifieke vormen van lesgeven vooral werken als ouders de visie van de school ook ‘uitdragen’ via de opvoeding. Goed voorbeeld hiervan is de Vrije School. Verdiep je dus goed, tenzij je voor basisonderwijs kiest. In dat geval is het vrij simpel: iedereen is welkom.

Een andere tip die ik door eigen ervaring kan meegeven, is dat goed is om te vertrouwen op je eigen gevoel. Hoe ziet de school eruit, wat voor gevoel heb je bij de leerlingen en leerkrachten? Praat eens met bekenden die hun kind hier al op school hebben en informeer naar hun ervaringen. Op basis van al die gegevens samen kun je een goede conclusie trekken.

Welke vormen onderwijs kun je kiezen en wat houdt het in?

Openbaar basisonderwijs

Iedereen is als gezegd welkom in het openbaar onderwijs, ongeacht waarin je gelooft of waar je voor staat. Dit geldt ook voor de leerkrachten, waardoor deze scholen worden gekenmerkt door diversiteit. De jaarlijkse vrijwillige ouderbijdrage is hier doorgaans vrij laag (gemiddeld rond de veertig euro), in tegenstelling tot sommige scholen waar bijzonder onderwijs wordt gegeven (zo gingen wij bij de Vrije School kijken, waar naast vrijwillige ouderbijdrage ook de aanschaf van blokfluit ad € 50,00 verplicht was, evenals euritmieschoentjes van € 7,00 per paar). Let hier dus goed op als je niet voor nare verrassingen wil komen te staan.

Religieus basisonderwijs

Aan elk van onderstaande vormen ligt een specifieke religie ten grondslag, wat ook wordt uitgedragen in lesmateriaal en personeel. Zo zal een gereformeerde basisschool uiteraard geen atheïst voor de klas hebben. Verschillende vormen (die redelijk voor zich spreken):

  • Algemeen christelijk
  • Rooms-katholiek
  • Evangelisch
  • Interconfessioneel (gebaseerd op verschillende geloofsovertuigingen)
  • Protestant-christelijk
  • Reformatorisch (hier worden ook strenge kledingeisen gesteld aan de meisjes: alleen rokken en jurken)
  • Gereformeerd
  • Joods
  • Islamitisch
  • Hindoeïstisch

Basisonderwijs op basis van een levensovertuiging

Ogenschijnlijk lijken deze scholen misschien op elkaar in hun manier van lesgeven, maar er zijn essentiële verschillen.

Antroposofisch/vrije school
Gebaseerd op opvattingen van Rudolph Steiner. Elk kind maakt een unieke ontwikkeling door op basis van zijn ‘zielekracht’. Deze moet zoveel mogelijk gestimuleerd worden door de school. Er is veel kritiek geweest op deze spirituele vorm van onderwijs (kinderen zouden een leerachterstand oplopen ten opzichte van andere soorten), maar de kwaliteit van onderwijs verschilt per school. Bovendien zijn er in het algemeen al veel verbeteringen ten opzichte van vroeger. Naast reguliere vakken krijg je ook veel les in vrije kunsten en gelooft men dat je kennis opdoet door ervaring.

Jenaplan
Kinderen maken projecten waardoor ze leren. Samenwerking is belangrijk, maar ook hoe jij daar als individu in staat (wie ben je, wat beteken je voor de groep en waar liggen je verbeterpunten?) Groepen worden opgedeeld in een onder- (groep 3-5) en bovenbouw (groep 6-8). Een voorbeeld van samenwerking is dat oudere kinderen binnen zo’n groep de jongere helpen. Ook ouders zijn vaak zeer betrokken bij dit soort onderwijs. Romy van Dochterlief schreef hierover ook een interessant blog.

Dalton
Drie belangrijke uitgangspunten zijn: vrijheid (wat wil je leren?), samenwerken en zelfstandigheid (ze moeten zelf leren om bepaalde taken uit te voeren)

Montessori
‘Help mij het zelf te doen’. Iedere groep krijgt eigen materialen, waarbij het ontwerp moet zorgen dat de leerling zelf doorheeft dat het iets verkeerd doet. Tijdens elke les staat één vaardigheid centraal.

Minder bekende vormen van basisonderwijs

Freinet
Men gaat uit van de leerling: onderwijs moet zin hebben voor hem. Dus de vaardigheden (taal, rekenen) zijn slechts middelen om een einddoel te bereiken (schrijven van een brief, winkelen). Daarnaast vormt democratie een groot onderdeel van het schoolleven.

School of Understanding
Met dank aan Dees (zie reacties) deze toevoeging. De eerste locatie zit in Amstelveen, maar er zijn plannen om uit te breiden naar andere plaatsen. De bedoeling is een doorstroming te kunnen aanbieden van 0-12, omdat kinderopvang en onderwijs vanaf het vierde jaar vloeiend in elkaar overlopen. Kinderen krijgen les in twee talen en worden klaargestoomd voor de maatschappij op een manier die het best bij hen persoonlijk past. Meer informatie vind je hier.

Sudbury
Kinderen zijn hier volledig verantwoordelijk voor hun eigen opleiding.  Ze kiezen dus wat ze doen, met wie en hoe. Opvallend is dat deze vorm van onderwijs geen groepen heeft op basis van leeftijd en geen lokalen (meer ruimtes waar men samenkomt). Waarschijnlijk is het geen verrassing dat deze manier van lesgeven behoorlijk veel kritiek oplevert.

Overige vormen van basisonderwijs

Leonardoschool (hoogbegaafd)
Voor kinderen die hoogbegaafd zijn (onder meer IQ van 130 en hoger) is er de Leonardoschool. Hier worden kinderen op verschillende manieren uitgedaagd, krijgen een tweede (Engels) en derde (Spaans) taal aangeleerd en krijgen uitdaging op gebied van hun persoonlijke talent.

Speciaal onderwijs (SBO)
Het onderwijs maakt onderscheid in vier clusters, die samengevat neerkomen op kinderen met een visuele handicap, kinderen met auditieve handicap of ernstige communicatiemoeilijkheden, ZMLK (Zeer Moeilijk Lerende Kinderen) en ZMOK (Zeer Moeilijk Opvoedbare Kinderen). Je kunt hier alleen komen op basis van een indicatie. Vervolgonderwijs is mogelijk, vaak ook speciaal onderwijs (met name kinderen uit de groep ZMOK kunnen gemiddeld of zelfs bovengemiddeld intelligent zijn)

Hoe bereid je je kindje voor op de basisschool?

Leestip: met de leuke voorleesverhalen in dit boek wordt je kind voorbereid op de basisschool.

Conclusie

Binnen de vormen van onderwijs op basis van levensovertuiging stonden een paar aantrekkelijke vormen. Bijvoorbeeld het Montessori- en Jenaplanonderwijs. Helaas is deze mogelijkheid er niet binnen onze woonplaats (een van onze voorwaarden tijdens de zoektocht naar een nieuwe school), anders hadden we hier zeker een kijkje genomen.

Waar denk jij dat je kind het best past?
Of heb je nog aanvullende tips? Ik lees het graag in de reacties!

Author: Merel

Merel is eigenaresse en hoofdredactrice van het veelgelezen mama- en lifestylemagazine Lotus Writings. Dol op (iets te veel) snoepen, muziek uit 'haar' tijd en haar passie schrijven, maar het allermeest op Ro en hun drie temperamentvolle dochters June (12), Rose (4) en May (3).

24 Replies to “Merel onderzoekt | Welke verschillende soorten basisonderwijs zijn er in Nederland?

    1. Daar heb je inderdaad ook een goed punt.
      Het ene kind gedijt beter op een ‘normale’ openbare school, terwijl bij anderen het beste naar voren komt bij bijvoorbeeld Dalton-onderwijs.

    1. Dankjewel voor de aanvulling. Ik kende hem niet (nou ja, bleek ook wel uit het feit dat hij er niet tussen stond 🙂 )

      Zal de tekst even aanvullen. Ziet er mooi uit!

    1. Mooi, dan wordt school echt een verlengde van jullie opvoeding. Fijn ook dat je er daardoor zo snel uit bent!
      Maar idd voorlopig nog even niet 🙂

  1. Ik ben opgegroeid met veel immigranten om me heen (waaronder feestende marokmanen op 9/11 en de huidige autobrandjes en een pissige burgemeester op PowNieuws) en stug Edesch volk wat alle buitenlanders over één kam scheert (anti-asielzoekerscentrum e.d.) en daarom vind ik openbaar onderwijs erg belangrijk. Ik kan mezelf erg opwinden als er makkelijk over elkaar gedacht wordt en met vooroordelen gesmeten wordt. Graag zou ik zien dat de kinderen leren dat de wereld meer is dan dat. Dat keerde ik niet op een christelijke school maar wel op een openbare school. Dus zo zie ik het ook graag bij mijn kinderen. De openbare school waar ik op zat had een Dalton-visie, vond ik ook prettig. Ik was heel zelfstandig en toch ook veel samenwerking in groepjes, gezellig en leerzaam.
    Ramona van den Arend (Kijk, mama!) onlangs geplaatst…Verslag hardlooprondje 26 meiMy Profile

    1. Dacht iedereen er maar zo over!
      Vind het heel mooi dat je zo’n open blik hebt en verder kijkt dan afkomst/religie. Uiteindelijk zitten er in elk volk rotte appels, dat heeft niets met je geloof of afkomst te maken maar vooral met nare karaktertrekjes.

      Klinkt als een fijne basisschool!

  2. Ons kind zal sowieso naar een Jenaplanschool gaan, naast het feit dat ik er werk en dat het dichtbij is, sta ik achter het concept. Ik zie hoe zelfstandig de kinderen zijn, al in de onderbouw, hoe goed ze hun gedachten kunnen verwoorden, anderen kunnen wijzen op verbeteringen, leren te presenteren en plannen en hoe goed ze voor elkaar kunnen zorgen. Dit alles sluit goed aan bij hoe ik mijn kinderen ook op wil voeden.

    Montessori is teveel op het individu gericht, terwijl je samen leeft in de maatschappij. Maar zou mijn 2e keuze zijn, na Jenaplan.

  3. Wat veel keuzes hebben jullie in Nederland seg! Wauw! In België heb je ook wel wat mogelijkheden maar daar moet je vaak heel wat dorpen tot steden verderop voor zijn. Hier thuisonderwijs, maar dat is in Nederland helemaal niet zo vanzelfsprekend natuurlijk.
    Kimberley onlangs geplaatst…Me time, wat is dat heerlijk!My Profile

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

CommentLuv badge