Kinderen meenemen naar een uitvaart: do or don’t?

moet je kinderen meenemen naar een uitvaart

Kinderen meenemen naar een uitvaart, is dat een verstandige keus? In dit artikel ga ik dieper in op wat kinderen aankunnen, waarop je de keuze zou kunnen baseren en vertel ik tot slot over onze ervaring en persoonlijke afwegingen.

Kunnen kinderen mee naar een uitvaart?

Op deze vraag is eigenlijk geen eenduidig antwoord. Uiteindelijk kan het ene kind veel meer aan dan het andere. Vindt jouw kindje het belangrijk om iets af te sluiten? Of kan hij of zij urenlang tobben?

Waar kan je op letten?

  • Informeer wat je kindje zelf wil – als hij of zij daartoe in staat is. Leg in jip-en-janneketaal uit wat er gaat gebeuren. Vertel ook dat mensen verdrietig kunnen zijn en dat je samen gaat denken aan de persoon die overleden is. Willen ze sowieso niet mee? Dan kan je het beter niet forceren. Maar als ze erbij willen zijn, is dat ook goed.
  • Soms kun je nog afscheid nemen van de overledene bij de open kist. Het kan zomaar gebeuren dat je zoon of dochter op het laatste moment aangeeft te willen kijken. Doe je dat? Vooraf kan je dit alvast samen bespreken, maar tijdens de uitvaart zou je zomaar anders kunnen beslissen. Kinderen kunnen soms meer hebben dan je denkt: het kan voor hen zelfs een echte afsluiting zijn. Als je hiervoor kiest, dan is het uiteraard wel belangrijk dat je je kind voorbereid op wat er straks te zien is.
  • Gaat jullie kindje mee naar de uitvaart? Zorg dan dat er iemand beschikbaar is die met je zoon of dochter naar buiten kan lopen als de situatie daarom vraagt. Bijvoorbeeld als ze aangeven niet meer te willen of (in het geval van kleine kinderen) ze hard gillen of huilen.

Welke afweging maak je?

De rest van de wereld heeft misschien een (hardvochtige) mening over jullie keus. Vergeet echter niet dat jullie de ouders zijn en als het goed is een keuze maken met je kind op de eerste plek. Er is dus in die zin geen goed of fout. Houdt dat ook voor ogen bij de keus die je maakt: uiteindelijk hoeft de rest van de wereld niet bij de uitvaart te zijn en krijg je maar één kans op een echt afscheid.

Dat gezegd hebbend, zijn er alsnog een paar zaken die je zou kunnen afwegen:

  • Spreekt jullie kindje zijn of haar zorgen uit of is het echt een binnenvetter?
  • Is hij oud genoeg om te beseffen wat ‘de dood’ inhoudt of is het raadzaam daar nog extra aandacht aan te geven?
  • Wat was de band met de overledene? Zo gingen onze dochters regelmatig op bezoek bij mijn ene opa en vonden ze de ander ook geweldig. Ze kenden allebei. Is het echter een wat verder familielid met wie ze weinig hebben? Dan kan je besluiten je kind thuis te laten met een oppas.
  • Jullie cultuur: kom je uit een (religieuze) cultuur waarbij de uitvaart een heel zware aangelegenheid is of mensen zich dramatisch over de kist heen werpen? Zonder daarover te oordelen, denk ik dat het verstandig is om dit gegeven mee te nemen in jullie beslissing. Wil je je kind daaraan blootstellen? Kan hij/zij daar tegen?

Hoe leg je ‘de dood’ uit aan een kind?

Een ander belangrijk onderdeel van het hele proces is het uitleggen van het concept ‘de dood’ aan je kind. Hoe doe je dat? Wanneer je gelooft in God, Allah of bijvoorbeeld hindoe bent, dan heb je vanuit je religie een handzame uitleg van de dood. En persoonlijk vind ik ‘de hemel’ een fijne gedachte. Of je nu gelooft of niet, het is een prettig idee dat de overledene het nu goed heeft. Je kunt ook voor de wetenschappelijke uitleg gaan: je overlijdt en het lichaam vergaat. Is iets minder romantisch, maar het is ook belangrijk dat de uitleg aansluit op jullie opvattingen.

Samen verwerken

Je kunt het verlies ook vorm geven door samen te verwerken. Zolang je niet hele dagen huilt, is het prima om je tranen te tonen aan je kind. Verdriet mag er zijn. Je mist een dierbare, de gezellige momenten samen, knuffels, spontaan kunnen langsgaan… Zet nog eens dat ene speciale liedje op en haal samen herinneringen op. Negeer niet wat er is gebeurd, zodat je kindje zich vrij genoeg voelt om zijn gevoel met je te kunnen delen.

Kimberly schreef hier een heel mooi artikel over, naar aanleiding van het verlies van hun zoontje. Hierin gaat ze in op het vraagstuk hoe je de dood begrijpelijk maakt voor kinderen en hen kan helpen bij de verwerking.

Herdenken

Wanneer de persoon dichtbij staat, kan je ervoor kiezen om hem of haar op een bijzondere manier te herdenken. Waar je dan aan kan denken?

  • Een foto met kaarsjes erbij
  • Fotoboek van de overledene (zo maakte ik van mijn oma een boek vol herinneringen; met foto’s, brieven van familieleden over mijn oma en wat ze voor hen betekende en passages uit haar eigen agenda’s – waarin ze dagelijks schreef over de gebeurtenissen die dag en haar gevoelens)
  • Samen een boompje planten in de tuin
  • Samen bidden (wanneer je steun vindt in een religie)
  • Met naaste familieleden afspreken en verhalen ophalen

Stel vragen

Misschien houdt je kindje het liefst al zijn zorgen voor zichzelf. En wanneer je zelf genoeg verdriet hebt, zie je dat niet altijd. Daarom kan het fijn zijn om eens wat vragen te stellen. Bijvoorbeeld wat zij denken dat de dood precies is? En of ze het een gek idee vinden dat iemand is overleden.

Wie weet lopen ze wel rond met de gedachte dat het jou ook ieder moment zou kunnen overkomen. Of dat ze zelf op een goede dag niet meer wakker worden. Door op een zo luchtig mogelijke manier te informeren, kan je soms een heleboel te weten komen.

Boekjes lezen

Tot slot bestaan er leesboekjes voor kinderen. Hierin staat in kindertaal beschreven wat de dood inhoudt. Zo maak je het bespreekbaar en misschien zelfs iets begrijpelijker. In dit overzicht verzamelde ik ook enkele boeken waarin staat hoe je als ouders kunt omgaan met onderwerpen als rouw, de uitvaart, overlijden en herdenken.

Twee crematies in een week: hoe ga je daarmee om?

Sommige mensen kunnen zich er niets bij voorstellen, maar wij konden ons niet indenken dat we onze jongste dochters zouden thuislaten tijdens beide crematies van vorige zomer (*) We spraken met hen over de dood, vertelden wat er ongeveer ging gebeuren en lieten hun gedrag leidend zijn. Wilden ze iets niet of vonden ze het te spannend? Dan zouden we het sowieso niet doorzetten. Er was een oppas achter de hand, maar die bleek niet nodig. Ze gingen beide keren mee.

(*) In een week tijd overleden in 2018 mijn beide opa’s. De kinderen hadden een goede band met allebei.

Welke afweging maak je op zo’n moment?

Misschien als je me het een jaar daarvoor zou vragen, had ik geantwoord dat we ze niet zouden meenemen. ‘Nog veel te jong!’ Maar in bepaalde situaties weet je pas hoe je erop reageert wanneer je het meemaakt, denk ik. En dit was zo’n moment.

We keken vooral naar de karakters van onze kinderen. Rose is vrij nuchter, maar wil ook precies weten hoe dingen in elkaar steken. Voor haar zou het volgens mij een open einde hebben wanneer we het leven van mijn opa’s niet afsloten met een uitvaart. Nu zag ze de kist, het verdriet, maar ook de verbondenheid in de familie. Bovendien wist ik nog van June, vier jaar daarvoor, dat ze het juist heel prettig vond dat ze destijds heel erg betrokken werd bij het overlijden van mijn oma. Nog steeds.

En tuurlijk, op het moment dat de tranen onverwachts keihard over mijn wangen rolden en haar handje in de mijne gleed, vroeg ik me even af of het wel goed voor haar was om zoveel verdriet te zien. Ook toen ze mijn verdrietige gezicht afveegde. Je weet niet altijd waar je goed aan doet natuurlijk. Maar het zien van de levenslust van een kind biedt tegelijkertijd troost. Kinderen gedragen zich niet altijd ‘zoals het hoort’ en dat laat je juist weer (glim)lachen. Bovendien kenden zij mijn opa’s ook goed. Ze hoorden erbij. Dat gold ook voor het zoontje van mijn zusje en zwager. Ik ben heel blij en dankbaar dat ze erbij konden zijn en we nog meer naar elkaar toe groeiden als familie.

Natuurlijk zijn er genoeg mensen die anders beslissen. Zo koos Nicole er juist voor haar dochter thuis te laten, omdat ze een heel gevoelig meisje is. Hierover schrijft ze openhartig in deze blog.

Hoe gaat het nu met ze? Praten ze er nog weleens over?

Soms begint één van de twee vanuit het niets over één van de twee. Vooral de opa die hier in het dorp woonde komt regelmatig ter sprake. Rose maakt weleens spontaan een tekening voor hem, al beseft ze dat ze die niet meer kan geven. Of ze vertelt dat ze hem zo mist, ook vanwege de koekjes. Ik weet zeker dat als hij dat kon horen, het hem een grote grijns zou bezorgen! En er is altijd ruimte voor verdriet, zowel bij ons als bij hen. Dat mag er uiteindelijk zeker ook zijn.

Over de crematie spreken we bijna niet vaak. Wel wilde May laatst weten waar opa eigenlijk was gebleven. ‘In de hemel,’ vertelde ik haar – dat vond ik de mooiste verklaring. ‘Nee hoor, onder de grond!’ diende ze me nuchter van repliek. Hoewel dat technisch gezien niet klopt, was het gesprek daarmee klaar. Ze begrijpen dat de dood bij het leven hoort. En hoewel ze weleens vragen wanneer wij dood gaan, is dat uiteindelijk ook een overpeinzing die bij deze leeftijd past. Niks geks dus.

De dood is soms een beladen onderwerp. Hoe gaan jullie hiermee om? Zijn jouw kinderen weleens bij een uitvaart geweest of zou je ze er liever van weghouden? En heb je misschien nog aanvullende (lees)tips?

Volg jij Lotus Writings al op Facebook, Instagram en Pinterest

Afbeelding, Varandah – Shutterstock

About Merel

Merel is eigenaresse en hoofdredactrice van het veelgelezen mama- en lifestylemagazine Lotus Writings. Dol op (iets te veel) snoepen, muziek uit 'haar' tijd en haar passie schrijven, maar het allermeest op Ro en hun drie temperamentvolle dochters June (12), Rose (4) en May (3).

Geef een reactie

%d bloggers liken dit:

Welkom op Lotus Writings! Door deze site te blijven gebruiken, ga je akkoord met het gebruiken van cookies. In de footer van deze website vind je mijn privacyverklaring. Hierin leg ik uit welke persoonsgegevens ik verzamel op Lotuswritings.nl en wat ik hiermee doe. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten