Basisschool | Cijfers geven is achterhaald: beoordeel iemand op wie hij is

CIJFERS GEVEN – Is het geven van een cijferwaardering in het onderwijs nog wel van deze tijd? Op de Jenaplanschool waar Sophie werkt, kiezen ze voor een andere manier van meten die veel uitgebreider is dan die ene 8 of 4. Want wat zegt zo’n cijfer nu helemaal? In deze blog legt ze uit hoe het werkt en vind je andere interessante bronnen over dit onderwerp. 

Zin en onzin van cijfers geven

De eerste keer dat Sophie en ik een discussie voerden over het nut van cijfers, liepen de gemoederen hoog op. Allebei wat aan de eigenwijze kant. Ik kon gewoon maar niet begrijpen dat zij er zo anders in stond dan ik. Ze werkt nota bene als juf; dan moet je toch een middel hebben om de vorderingen van je leerlingen te kunnen toetsen? En cijfers leken mij daarvoor een uiterst geschikte manier.

Alle argumenten die ze gebruikte om mijn mening te weerleggen, sloeg ik in de wind. Ondanks dat zij ervoor gestudeerd heeft en met kinderen werkt dus – gedrag waar ik zelf een hekel aan heb trouwens; dat iemand zonder enige specialistische kennis probeert om me de les te lezen in mijn eigen vakgebied. En nu deed ik het zelf. 

Sophie werkt namelijk al een aantal jaar op een Jenaplanschool waar geen cijfers worden gegeven. Dat heeft blijkbaar geen enkele invloed gehad op de mening van de Inspectie, want ze kregen toch het predicaat ‘Excellent’. Vandaag vertelt ze iets meer over hun schoolsysteem en waarom ze kiezen om geen cijfers uit te delen, maar een beoordeling.

Excellente basisschool: voor wie hier niet bekend mee is: deze kwalificatie houdt in dat de school kwalitatief goed onderwijs aanbiedt én diverse extra’s voor alle leerlingen.

Sophie over het Jenaplanonderwijs

In het Jenaplanonderwijs wordt anders gewerkt dan op de meeste basisscholen. Zo zitten in één klas drie jaargroepen bij elkaar (in mijn geval groep 6, 7 en 8) en beginnen we elke dag een halfuur in de kring. Verder werken de kinderen in blokperiodes, is er tijd om zelfstandig te leren, werken kinderen onder schooltijd aan spreekbeurten en ‘boekenkletsen’ en maken we in de middag tijd voor wereldoriëntatie – in de breedste zin van het woord.

Geen ‘juf Sophie’

Op school heet ik verder geen ‘juf Sophie’, maar gewoon Sophie. Ik praat dus nooit vanuit de derde persoon tegen de kinderen, maar altijd vanuit de eerste. Onze leerlingen hebben een eigen portfolio dat ze drie keer per jaar mee naar huis nemen. Onderdeel daarvan is hun eigen leerdoel: een onderdeel waaraan we altijd extra aandacht besteden tijdens de gesprekken. Verder kwamen daar dit schooljaar ook de grafieken van LOVS en de zogeheten ‘groeiverslagen’ bij: een getypt overzicht van het hele schooljaar met daarin hun hoogtepunten en werk- en verbeterpunten op sociaal-emotioneel en cognitief niveau. 

Wat er echter níet in zit is een rapport met cijfers. Sowieso krijgen ze die niet bij ons, zelfs niet na het maken van hun topografietoetsen. We classificeren hun prestaties wel, maar dan met ‘goed’, ‘ruim voldoende’, ‘voldoende’ of ‘jammer’. In dat laatste geval volgt een herkansing.

Waarom geen cijfers?

Ik vraag me altijd af: waarom wel? Want wat zegt een cijfer nu helemaal? Ik heb leerlingen die op hun eigen niveau flinke stappen zetten. Die behalen dan misschien niet het niveau van het leerjaar waarin ze zitten, maar boeken flinke vooruitgang. Zou je deze leerling dan een onvoldoende moeten geven, omdat hij de doelen van zijn leerjaar nog niet heeft bereikt?

We zijn er bij ons op school van overtuigd dat zo’n onvoldoende iemand enorm demotiveert. En stel dat je hem bijvoorbeeld een 7 geeft, nadat hij een flinke stap voorwaarts zette op zijn eigen niveau. Zou je zijn cijfer kunnen vergelijken met de 7 van iemand die wel op dat niveau kan werken, maar door gebrek aan motivatie weinig inzet toonde?

Het geven van cijfers is volgens mij ook geen weergave van het proces dat iemand doorloopt. Terwijl dat juist het belangrijkste is in de ontwikkeling van een kind, ook op school. Daarom sta ik er volledig achter dat onze school geen cijfers uitdeelt.

Meer informatie over de zin en onzin van cijfers geven

Dylan William, Cijfers geven werkt niet 

Dat het geven van cijfers achterhaald zou zijn, is trouwens geen nieuwe opvatting. Zo is het in Scandinavië al jaren goed gebruik om een andere manier van beoordelen te hanteren. En in 2013 publiceerde Dylan Williams zijn boek ‘Cijfers geven werkt niet’. Hij is groot voorstander van het meten van persoonlijke vooruitgang en veel minder van het uitdelen van cijfers. Vooral omdat dat laatste helemaal niks zegt over wie je bent, maar je er wel op kan worden afgerekend.

Zet toetsen alleen in om de leerling iets te laten leren

Wat ik binnen dit kader een heel interessant artikel vond, was ‘Het averechtse effect van een cijfer’ in Toets Magazine. Hierin vertelt docent René Kneyber hoe hij kinderen probeert te stimuleren om beter te gaan leren dankzij goede feedback. En waar ik me afvroeg of dat niet veel te veel van leerkrachten vergt – die tegenwoordig toch al gebukt gaan onder (te) hoge werkdruk – meent hij dat het niet meer tijd kost. ‘Wel meer professionaliteit’.

Zeker de moeite waard om het hele artikel te lezen!  

Cijfers geven: voordelen tegenover de nadelen

Cijfers geven is niet alleen maar negatief. Uiteindelijk leven we in een wereld waar ze er wel toe doen. Daar staat echter tegenover dat extrinsieke motivatie niet werkt (dus willen leren omdat je er een goed cijfer voor kan krijgen). Soms zelfs averechts. Denk maar aan die keer dat je een zes kreeg voor die aardrijkskundetoets waarvoor je uren had geleerd. Dat motiveert toch veel minder dan wanneer je docent opmerkt dat je heel hard je best hebt gedaan en je daarom positief beoordeelt? Ook levert het een andere leerhouding op bij kinderen. Ze willen niet langer weten waarom ze een onvoldoende hebben, maar beseffen dat ze een deel van de stof nog niet beheersen en gaan daar nog eens mee aan de slag.

The Classroom Experiment

De BBC deed The Classroom Experiment, in navolging op het werk van Dylan William. Hieronder het eerste deel; wil je liever lezen, klik dan hier voor een samenvatting. Erg interessant!

Eindconclusie 2.0

Het gebeurt niet vaak, maar vandaag kom ik met volle kracht terug op wat ik eerder zei. Na alles wat ik over dit onderwerp heb gelezen en gezien, ontdekte ik dat het allemaal niet zo zwart-wit ligt én dat je wel degelijk kunt zien hoe iemand ervoor staat, zonder daar een cijfer aan te hangen. Ook de documentaire toonde dat een andere aanpak in de klas kan zorgen voor een grotere intrinsieke motivatie bij leerlingen.

Persoonlijk herkende ik ook veel in de verhalen van de jongens en meisjes die meededen aan het experiment van de BBC. Zo was ik ooit het meisje dat altijd maar haar vinger opstak en gedemotiveerd raakte door het schoolsysteem in die tijd – waarbij uitschieters naar boven en beneden gedwongen werden naar het midden te gaan. Ik denk dat het belangrijk is om te blijven streven naar de beste manier; welke dat ook is. En volgens mij is een systeem zonder cijfers – mits goed toegepast – een stap in de goede richting.

Ben jij het daarmee eens? Vind jij cijfers geven de beste methode of denk je dat het alternatief (kijken naar intrinsieke motivatie en persoonlijke vooruitgang) ook goed zou kunnen werken?

Afbeelding, Hurst Photo – Shutterstock

About Merel

Merel is eigenaresse en hoofdredactrice van het veelgelezen mama- en lifestylemagazine Lotus Writings. Dol op (iets te veel) snoepen, muziek uit 'haar' tijd en haar passie schrijven, maar het allermeest op Ro en hun drie temperamentvolle dochters June (12), Rose (4) en May (3).

One thought on “Basisschool | Cijfers geven is achterhaald: beoordeel iemand op wie hij is

  1. Als examenleider in het mbo vliegen de vijfers me dagelijks om de oren. En nee, cijfers zijn niet altijd motiverend. Maar het geeft wel een bepaald niveau aan, waar je in het onderwijs bijna niet zonder kunt. Hoe vaak ik wel niet een student aan mijn bureau heb gehad die komt klagen over een onvoldoende, want ze had hier toch zoveel tijd in gestopt… Eerlijk: zou jij je kinderen achter willen laten op een kinderdagverblijf bij een enorm harde werker, maar die geen flauw idee heeft van hoe de ontwikkeling van een kind verloopt?
    Wat ik zelf het belangrijkste vind bij het beoordelen van leerlingen/studenten, is het geven van feedback. Het is ok als het nog niet het juiste niveau is, maar dan moeten ze wel weten wat er wel of niet goed is en hoe ze dat kunnen verbeteren.

Geef een reactie

%d bloggers liken dit:

Welkom op Lotus Writings! Door deze site te blijven gebruiken, ga je akkoord met het gebruiken van cookies. In de footer van deze website vind je mijn privacyverklaring. Hierin leg ik uit welke persoonsgegevens ik verzamel op Lotuswritings.nl en wat ik hiermee doe. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten