tempolezen

Tempolezen: wat voor nut heeft het opdrijven van tempo met zo’n stopwatch?

Vanaf het moment dat June in aanraking kwam met tempolezen, zette ik er mijn vraagtekens bij. Waarom zou je daar zoveel aandacht aan besteden? Hoeveel nut heeft het? Helemaal toen ik zelf een rijtje woorden las en ver achterbleef op haar klasgenoten. Nu ben ik helemaal niet van het pochen, maar met een universitair diploma kon ik toch niet slechter lezen dan kinderen uit groep 7? Ik ging op onderzoek uit en vroeg andere moeders naar hun mening, waaronder twee leerkrachten (en moeders) die hun kijk op tempolezen met me wilden delen. Vandaag dus alles over de zin en onzin van de DMT en AVI toetsen!

De druk van het tempolezen

Vanaf het moment dat de CITO toets begon te testen op lezen, verwonder ik me over het fenomeen ‘tempolezen’. Op de vorige basisschool van June ging dat met de stopwatch ernaast. De juffen probeerden haar een vlot tempo op te dringen – ‘want anders red je het niet op de middelbare school’ – en ik zag een meisje dat steeds zenuwachtiger werd. Sterker nog, ze verloor alle plezier in lezen. Daardoor vraag ik me af: is dat de bedoeling van deze manier van toetsen? Dat lezen alleen nog maar functioneel is? Lijkt mij toch niet. Bovendien, ik leerde mezelf lezen en dat ging prima. Ik haalde er de universiteit mee, zonder dat iemand me met een stopwatch onder mijn neus probeerde op te haasten. Had ook niet gelukt: ik zou daar waarschijnlijk ook verschrikkelijk zenuwachtig van zijn geworden.

Lees ook: Kleineren in het onderwijs: een praktijkverhaal over Liam

Lezen voelt als een verplichting

Inmiddels leest onze oudste dus niet meer voor haar lol. Ja, een enkele keer stripboeken of Dagboek van een muts. Maar de Carry Sleeboeken, waar ik zoveel plezier uit haalde, Roald Dahl en Jan Terlouw? Die kent ze alleen van de verfilmingen. Ze wil gewoon niet echt meer. Cito’s maken haar zenuwachtig, want ze móet presteren. En met welke leerkracht ik er ook over praat, allemaal zijn ze van mening dat het echt een heel goede methode is. Ik vraag me alleen af wat er dan mis is met het stimuleren van plezier. Met de innerlijke drang om weg te dwalen in een prachtige fantasiewereld die je zelf creëert in plaats van een lijstje woorden.

tempolezen
Even wegdwalen in een andere wereld – Shutterstock

Tempolezen in de praktijk: ik faal!

Om de proef op de som te nemen, besloot ik zelf eens een woordenlijst uit groep 7 te lezen. Let wel: groep 7! June met de stopwatch ernaast en ik ging aan de slag. En wat denk je? Ik haalde het niet. 84 woorden, terwijl kinderen uit haar klas met gemak 120 haalden. Afgaand op die score zou ik dus geen beste toets maken, op sommige scholen een lager advies krijgen en eindigen in een klas onder mijn niveau. Dat wil ik voorkomen bij onze oudste. Gelukkig heeft ze leerkrachten die hier doorheen prikken, maar wat als het niet zo was?

Lees ook: Oeps! Ben ik ook zo’n moeder geworden?

Strijden voor uitdaging of niet?

Het geeft mij ook een ongemakkelijk gevoel: ik wil niet die moeder worden waarvoor het hele personeelsbestand wegkruipt achter zijn bureaustoel, in de hoop dat ik denk dat niemand aanwezig is. Dat mens dat haar kind tot het uiterste pusht en niet beseft dat er een grens zit aan diens talenten. Het zeikwijf waarvoor ze elkaar honend waarschuwen. Maar die vrouw schuilt geloof ik wel in me, als ik haar de kans zou geven. Want ik ben misschien geen leerkracht, maar ook niet achterlijk. Ik zie dat mijn dochter slechts een uurtje leert voor een toets en thuiskomt met een 9. Waarbij rekenen zo makkelijk afgaat dat ik haar thuis weleens nieuwe dingen leerde. Die de Engelse versie van Winnie the Pooh oppakt om haar taal te verbeteren.

tempolezen
Prachtige postzegel met afbeelding uit originele boek van Winnie the Pooh – Shutterstock

Wij redden het toch ook zonder tempolezen?

Kortom, ik weet dat ze meer kan dan ze soms laat zien. En zo zijn er ongetwijfeld veel meer kinderen. Jongens en meisjes die falen op dat tempolezen, omdat ze nerveus worden van de tikkende secondewijzer en gaan hakkelen. Dus waarom hangt Cito dan toch zoveel gewicht aan dit onderdeel? Is het niet ook belangrijk dat kinderen Groningen kunnen aanwijzen op de kaart of weten hoe elektrische lading ontstaat in de lucht? Zijn we niet een beetje doorgeslagen in het leren lezen? Zou het geen beter plan zijn om juist het plezier te stimuleren en dan met niveaulezen het tempo erin proberen te krijgen, zoals ‘in mijn tijd’?

Want met mij is ook niets mis, althans… Niet op gebied van lezen 😉 Dat heeft volledig te maken met de lol die ik uit lezen haalde. Ik verslond boeken, leerde daardoor vanzelf steeds sneller voorlezen en krikte mijn eigen tempo wel op.

Andere moeders vertellen over tempolezen

Omdat ik hier klaarblijkelijk zo mee zit, vroeg ik een aantal moeders met tienerdochters naar hun mening. Hoe gaat het tempolezen bij hun kinderen? Wat vinden zij er zelf van? En daarnaast wilde ik van wat leerkrachten weten hoe zij over dit onderdeel denken. Is het terecht dat hier zoveel gewicht aanhangt? Vooropgesteld: ik hoop hiervan te kunnen leren, dus ondanks mijn uitgesproken mening over dit onderwerp sta ik open voor die van een ander.

Tempolezen
Lezen voor je plezier – Shutterstock

Marguerita, moeder van twee dochters (4 en 6) – waarvan de oudste hoogbegaafd – en blogger op Marstyle.nl

Vooral aan mijn hoogbegaafde dochter zie ik dat ze niet altijd goed uit de verf komt op school. Ze leest met (net) zes jaar al boekjes op AVI E4 niveau, maar scoort met tempolezen niet per se op goed of zeer goed. Ik las zelf ook altijd heel veel en snel. Dus het is jammer dat zo’n toets eigenlijk niet helemaal laat zien wat ze kan. Ik snap ook wel jouw gevoel met betrekking tot het stimuleren. Je wil inderdaad niet overkomen als een pusherige moeder, maar tegelijkertijd wel het beste uit je kind halen. Ook omdat je weet wat erin zit. Gelukkig denken de juffen bij ons op school goed mee en blijven ze ook in gesprek met mijn dochter. Inmiddels hebben ze bijvoorbeeld informatieve boekjes neergezet en die vindt ze fantastisch.

Tips

  • Zoek goed uit wat je kind wel leuk vindt om te lezen. Misschien houdt je zoon of dochter ook meer van informatie. Of juist van historische romans, grappige verhalen of spanning. Dan zal je zien dat het lezen vanzelf makkelijker wordt.
  • Probeer een leesbingo. Ideaal voor de zomervakantie, omdat kinderen dan toch geneigd zijn minder te lezen.
Tempolezen
Tip: blijf zoeken naar een boek dat bij je kind past – Shutterstock

Barbara, moeder van drie kinderen (9, 6 en 2,5) en blogger op Mamameteenblog.nl

Volgens mij is tempolezen ontstaan, omdat het niveau van lezen echt onder de maat was. Ouders lezen te weinig met/voor hun kinderen en zelf pakken ze het ook niet op. De methode van het tempolezen zelf vind ik niet echt prettig, maar ik zou niet zo snel weten hoe ze dat anders moeten aanpakken. Wel denk ik dat het goed is wanneer scholen niet alleen de Cito als meetmoment nemen, maar tussendoor ook kleine evaluaties afnemen. In de klas van mijn dochter, die hier ook nerveus van werd, zorgde de juf ervoor dat de spanning afnam. En nu lijkt ze enorm gegroeid in haar zelfvertrouwen. Volgens mij zou het wel goed zijn als er getoetst werd op andere vakken, maar dat past beter bij een lesmethode als Dalton of Montessori.

Tips

  • Mijn oudste dochter is meer creatief dan een echt leeskind. Sinds ik verhalen voorlees op een theatrale manier, ziet ze er de lol meer van in. En nu leest ze ons vaak voor (met haar enorme gevoel voor toneel).
  • Zoek naar boeken in de bibliotheek die je nog van vroeger kent.
Tempolezen
Tip: oefen met boeken die zelf leuk vindt, zoals deze klassieker: de GVR van Roald Dahl – Shutterstock

Marijke, moeder van een zoon en een dochter, leerkracht basisonderwijs en blogger op Mamasmetthee.wordpress.com

Ik ben heel enthousiast over tempolezen. Zelf las ik ook altijd heel snel en stoorde me juist aan het trage tempo van de rest van de klas. Vaak was ik al bladzijden verder. Mijn dochter leest ook vlot door en heeft hier eigenlijk geen problemen mee. Op school doen ze ter voorbereiding van de Cito aan racelezen. Zeker eens per week pakken ze hun blad en lezen de woordjes zo snel mogelijk. Daarna doen ze dit een tweede en derde keer. Bijna allemaal verbeteren ze zichzelf. Ze trainen zichzelf en raken ermee vertrouwd. Volgens mij zorgt dit ook voor een afname van de stressfactor.

Toetsen op vakken als aardrijkskunde en geschiedenis vind ik lastiger. De leerlijnen zijn niet overal gelijk, terwijl dat met technische vakken (lezen, begrijpend lezen en rekenen) wel zo is. Daarom kan je die wel toetsen.

Tips

  • Mijn dochter heeft minder plezier in lezen dan ik vroeger, maar met een leuk boek in handen gaat ze er toch snel doorheen. Het is dus zaak om leuke boeken te blijven zoeken.
  • Samen lezen vindt ze ook altijd leuk. Dus om de beurt een stukje (maar meestal vind ik dat dus iets minder, omdat het dan langzamer gaat dan wanneer ik het zelf doe).
tempolezen
Tip: samen lezen – Shutterstock

Sophie, moeder van een zoon (9 maanden), leerkracht Jenaplan basisonderwijs en gastblogger Lotus Writings

We nemen bij ons op school twee keer per jaar DMT (drie minuten toetsen) en AVI-lezen af bij de kinderen. De leessnelheid hangt samen met het verwerken van een tekst. Het is te trainen door hier een aantal keer per week aandacht aan te besteden. Vaak zie je dat kinderen die moeite hebben met DMT of AVI het lastiger vinden de woorden met meerdere lettergrepen uit te spreken. Het verklanken kost energie.

Wanneer kinderen hier last van hebben en een theoretische leerweg (VMBO TL, havo of vwo) gaan volgen, dan zou de hoeveelheid tekst die je moet verwerken een groot probleem kunnen worden. Het is ‘teveel’ en de verwerking gaat te langzaam. Door tempolezen te trainen, vergroot je de verwerkingssnelheid en veroorzaken teksten op den duur minder frustratie. Het definitieve schooladvies kan echter nooit gebaseerd zijn op DMT of AVI, omdat begrijpend lezen en rekenen belangrijker zijn. Het is alleen wel een indicatie voor middelbare scholen dat de betreffende leerling meer verwerkingstijd nodig heeft. Dat geven we dus in sommige gevallen wel mee.

Als leerkracht vind ik het een fijn middel om leesproblemen te signaleren. Bovendien zijn de gegevens nodig om een dyslexieverklaring te kunnen aanvragen. En wanneer je frustratie signaleert, kan je gaan oefenen om dat gevoel te verminderen. Het is dus voor docenten een fijn ‘middel’ naast je eigen toetsen.

Tips

  • Door kinderen veel te laten oefenen, krijgen ze meer zelfvertrouwen en zullen minder zenuwachtig zijn als de stopwatch aangaat.
  • Zoek een tekst die past bij het AVI niveau. Deze kan je voldoende vinden op internet, zodat je ook thuis kan oefenen met niveaulezen.
  • Wil je liever oefenen met DMT, vraag dan op school om woordrijen. Deze staan trouwens ook op internet. Handig om te gebruiken zijn de MKM woorden (M=Medeklinker, K=Klinker) zoals zon of MMKM en MKMM woorden (stom, pink) en woorden met meerdere lettergrepen, zoals pannenkoek.
  • Maak woordkaarten met diverse woorden en ‘flits’ deze. Dus laat ze kort zien, waarna je kind vertelt wat er staat. Maak stapeltjes met goed en fout, zodat je makkelijk kunt zien welke (soort) woorden extra geoefend kunnen worden.
  • Oefen met een leesboek. Neem de snelheid op van een bladzijde en noteer deze. Herhaal dit de volgende dagen met dezelfde bladzijde en kijk na een week hoe de snelheid zich ontwikkelt. Door er een wedstrijdje van te maken, vinden kinderen het vaak leuker.

Een laatste kanttekening: een kind dat snel leest, weet niet altijd wát hij leest. Snelheid zegt dus niks over het begrijpen van een tekst. Daarom moeten DMT en AVI altijd worden bekeken in combinatie met andere vakgebieden.

tempolezen
Tip: laat je kind een week lang dezelfde bladzijde oefenen – Shutterstock

Lees ook: Leerlingvolgsysteem, Cito entreetoetsen en het voorlopig schooladvies

Conclusie

Soms is het goed om met anderen te praten over je eigen zorgen en (als ik heel eerlijk ben) frustratie. De erkenning van Marguerita was heel fijn. Samen met de verfrissende blik van Barbara en het enthousiasme van Marijke, in combinatie met de vakkennis van Sophie, liet dat me iets anders kijken naar het tempolezen en de rol die wij hier als ouders ook in spelen. We oefenen eigenlijk te weinig. Zoiets wordt dan opgepakt en een paar weken later versloft dat. Voor het advies hoeven we het niet te doen, maar voor haar zelfvertrouwen en de rust wel. Daarom gaan we eens aan de slag met de leesbingo, de flitskaarten en binnenkort neuzen in de bibliotheek. Ik hoop dat haar plezier in lezen toeneemt en de zenuwen verdwijnen.

Wat is jouw mening over tempolezen tijdens de Cito?

Stopwatch – Shutterstock

Author: Merel

Ik ben Merel. Samen met Ro zorg ik voor onze drie meisjes (11, 3 en 2 jaar): kleine eigengereide dametjes, die ons veel leren. Ik blog bijna dagelijks over ons leven, het ouderschap en de liefde. En omdat we hier in optima forma van een temperamentvol gezin genieten, ligt de inspiratie regelmatig letterlijk voor mijn voeten – al dan niet dramatisch schreeuwend omdat we de eierkoek verkeerd sneden. Dat maakt het bij ons thuis in elk geval nooit saai. Al zal onze bijna-puberende oudste daar wel een andere mening over hebben…

13 Replies to “Tempolezen: wat voor nut heeft het opdrijven van tempo met zo’n stopwatch?

  1. Het is een manier om het leesniveau vast te stellen. Anders is het afhankelijk van wat de leerkracht denkt. Als kinderen foutloos lezen, maar wel heel langzaam is dat toch wel van belang. Daarom is het goed om te toetsen. Alleen is het een hulpmiddel en hoort de leerkracht ook heel veel. En als ze in groep 4 E5 halen is het leesniveau toch nog te moeilijk. Dan is de woordenschat nog niet groot genoeg. Ik heb zelf de AVI en DMT afgenomen in groep 3/4 dit jaar. En ik zeg altijd tegen de kinderen: gewoon lekker veel lezen, dan komt het helemaal goed. En het is niet erg als je het niet haalt, maar dan weten we dat je nog wat extra moet oefenen. En daar ben ik voor als onderwijsassistent.

  2. Als ex-juf sluit ik me volledig aan bij Sophie uit je artikel. Maar als moeder snap ik je wel. Mijn dochter is vijf en leest al een jaar. Maar ik weet nu als dat vooral de DMT een probleem gaat worden. Dat is lastig, maar omdat ik de visie van de school ken kan ik het wel verklaren en haar straks uitleggen.

  3. Ik herinner me vagelijk tempolezen van mijn kinderen inderdaad. De stresserige factor herinner ik me niet. Maar het klinkt wel heel vervelend als ik er nu over nadenk!

    Eerlijk gezegd lijkt het mij dat als een kind gewoon rustig oefent met lezen, het tempo vanzelf hoger wordt. Dat hoef je niet op te dringen met een stopwatch.
    Vlijtig Liesje onlangs geplaatst…Hoeveel kost een oppas?My Profile

  4. Ik ben nog niet in deze fase beland met mijn dochtertje ze is net 4 jaar. Maar als ik het zo lees is het niet echt positief. Ik ken dit ook niet van vroeger toen ik op school zat, snap de meerwaarde er niet achter. Ze bereiken zo te lezen juist het omgekeerde, kinderen die onzeker worden en minder goede cijfers halen…
    Lonneke onlangs geplaatst…Time To Relax! 3x Etos Gezichtsmaskers!My Profile

  5. Fijn artikel, het deed me wel denken aan waarom kinderen lezen minder leuk vinden. Ik zelf heb bedacht dat het door al die tablets komt. Wij hebben een tabletloze dag ingesteld en een tabletdag (de zondag). En misschien dat dit indirekt werkt. Daarnaast 1x per drie weken naar de bibliotheek als uitje, met wat lekkers en een voorleessessie. Ik moet me wel elke keer even over de gene zetten om in de bieb hardop te gaan voorlezen, maar pas schoven er nog twee kindjes aan. Voelt een beetje als Sien in Sesamstraat :). Mijn kinderen vinden het tot nu toch nog leuk…

  6. Ik vind het vreselijk! Mijn meisje haar begrijpend lezen is op het hoogste niveau, maar door haar voorlees tempo zit ze net in groep 4 met lezen, terwijl ze naar groep 7 gaat.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

CommentLuv badge