Seksuele voorlichting aan je peuter

Merel Onderzoekt | Seksuele voorlichting aan je peuter?

SEKSUELE VOORLICHTING AAN JE PEUTER – De titel van deze blog is misschien een beetje vreemd: seksuele voorlichting aan je peuter. Wat heeft seksualiteit met kleine kinderen te maken? Toch is het niet verkeerd om kinderen al op jonge leeftijd voorlichting te geven – weliswaar aangepast op hun belevingswereld. Daarom zocht ik voor vandaag uit hoe je dit het best kan aanpakken en hoe seksualiteit zich ontwikkelt.

Seksuele voorlichting aan je peuter?

Hebben peuters al interesse in seksualiteit? Waarschijnlijk niet zoals wij die kennen, maar ze kennen vast wel iemand die eerst een dikke buik heeft en dan ‘ineens’ een baby. En waar komt die dan vandaan? Die ontluikende nieuwsgierigheid hoort natuurlijk ook bij seksualiteit. Hoe ga je daarmee om? Vertel je precies hoe het in zijn werk gaat? Vandaar mijn keuze om dieper in te gaan op seksuele voorlichting aan je peuter.

Ontdekken van het eigen lichaam

Peuters ontdekken in hun eigen tempo hoe groot de wereld om hen heen eigenlijk is. Daarbij hoort natuurlijk ook dat ze verschillen gaan zien tussen mannen en vrouwen. Ze zullen naar je borsten wijzen of tonen ineens interesse in papa’s piemel. Misschien vinden ze het fascinerend dat papa staand kan plassen of dat mama er anders uitziet dan zij. Of ze paraderen ineens in jouw beha, omdat ze op je willen lijken. Ook is het niet vreemd als ze ontdekken dat het aanraken van hun geslachtsorgaan een prettig gevoel geeft.

Als ouder kan je daar in sommige gevallen best een beetje ongemakkelijk van worden. Hoe leg je een kind van 2+ immers uit hoe alles in elkaar steekt? Waar ligt de grens in wat je kan vertellen en wanneer vertel je juist te weinig? Ja ook ik had even geen idee, terwijl ik toch echt vooraf dacht heel ruimdenkend te zijn. Uiteindelijk ontdekte ik dat je maar beter eerlijk kan zijn. Wat ze nog niet aankunnen, nemen ze niet op.

Hoe ga je ermee om als ze zichzelf steeds willen aanraken?

Ik moet wel zeggen dat ik hier persoonlijk geen ervaring mee heb, maar ik kan me voorstellen dat het als ouder een onprettig gevoel kan geven wanneer dit onder je ogen gebeurt. Je wil ze niet remmen in hun seksuele ontwikkeling (voor zover die er is bij een peuter), maar het is ook niet de bedoeling dat je alles ziet. Of dat anderen het zien. Hoe je seksuele voorlichting aan je peuter kan aanpakken:

  • Benoem dat je ziet dat hij/zij het prettig vindt, maar ook dat je lichaam privé is en dat ze het bijvoorbeeld op hun kamer kunnen doen.
  • Geef aan dat je je thuis mag aan- en uitkleden; in de winkel dus niet. Kinderen kunnen nog weleens de grenzen op zoeken op deze leeftijd 😉 Als voorbeeld kan je daarbij geven dat papa/mama zich ook alleen thuis uitkleedt. Ze zitten nog in een kopiërende fase, dus zullen je snel begrijpen.
  • Geef er niet te veel aandacht aan, want het is een fase die vanzelf overgaat.
  • Probeer open te zijn en lees bijvoorbeeld samen een boekje over dit onderwerp. Dan weet je in elk geval zeker dat je kindje de informatie aan kan. Hieronder een lijst met handige boeken per leeftijdscategorie.
  • Bespreek het met elkaar: waar ligt voor jullie de grens? Je kan dat voor jezelf het best bepalen.

Hoe noem je het geslachtsdeel?

Ik vond dit zelf best een lastige. Waarom? Persoonlijk vind ik bijna alle namen die mensen gebruiken voor geslachtsdelen maar raar klinken. Piemel, plasser of zelfs het ongemakkelijke ‘voorbips’. Ik heb zelfs een keer de benaming ‘poezewoes’ gehoord. Is het toch allemaal net niet. Eén van de kraamverzorgsters in het kraamhotel waar we met June waren, noemde het vanaf het eerste moment ‘puni’. Ik vond het eigenlijk nog wel schattig klinken en allesbehalve volwassen (zoals tampeloeres of poes) – iets waarvan ik toch vind dat je er niet mee kan aankomen bij een klein kind.

Geslachtsdeel meisje

  • Plasser
  • Vagina (hoewel dit technisch gezien niet helemaal klopt)
  • Pareltje
  • Yoni (Indisch)

Geslachtsdeel jongen

  • Plasser
  • Piemel
  • Penis

Dat hier trouwens weinig eenduidigheid over bestaat, kan je hier lezen. Zodra de discussie gaat over het vrouwelijk geslachtsdeel laaien de gemoederen soms best hoog op. Hoewel de meesten gaan voor ‘vagina’ – iets wat ik niet helemaal snap, want dat is dus juist het gaatje waar je kind uit komt. De rest noem je officieel vulva. Maar dat past dan weer niet helemaal bij kinderen als je het mij vraagt. Wat denk jij?

De ooievaar?

Al op jonge leeftijd vroeg June met enige regelmaat: ‘Mama, waar komen kindjes vandaan?’ Wat moest ik doen: eerlijk zijn of een ooievaarvariant gebruiken? Ik koos voor een tussenweg en gaf aan dat als twee mensen heel veel van elkaar houden, ze uiteindelijk een kindje kunnen krijgen. Later vulde ik dat verhaal met details op jip-en-jannekeniveau. Ze leerde wat ‘vrijen’ inhoudt dus, een woord waar ik normaalgesproken onpasselijk van word, maar in een kinderverhaal toch ineens heel handig is.

seksuele voorlichting
Verliefd stel – Shutterstock

Volwassenen horen niet aan je te zitten – hoe vertel je dat luchtig?

Ik vond ook dat ze moest weten dat sommige pubers of volwassenen aan kinderen willen zitten. Hoe vertel je zoiets luchtig? Ik wilde voorkomen dat ze, net als ik vroeger, het idee zou kunnen opvatten dat ‘kinderlokkers’ massaal rond scholen zwierven – zoiets als Walking Dead. Daarom goot ik het in de vorm van verliefdheid: sommige grote mensen kunnen verliefd worden op kindjes en dat hoort niet. Daarbij drukte ik haar op het hart zoiets altijd tegen mij te vertellen.

Lees ook: Voorlichting aan tieners? Maak het minder ‘awkward’ met deze 5 handige tips!

Taboe om over te praten

Ze mag weten dat haar lichaam kostbaar is en ze daar ook zo mee moet omgaan, waarbij anderen haar grenzen te respecteren hebben. Voor de zekerheid leerde ik haar ook maar meteen waar ’s mans meest kwetsbare plek zich bevindt, voor het geval dat. Toch ligt er best een taboe op de aanpak van seksuele voorlichting. Je vraagt doorgaans niet op het schoolplein aan een willekeurige ouder: ‘Zeg, weet jouw kleuter al wat seks is?’ of ‘Hoe waarschuw je jouw kind voor pornofilmpjes op internet?’

Two girls, one cup…

Dat laatste is best noodzakelijk, zo bewijst de anekdote die ik laatst hoorde over 9-jarigen  uit groep 6 die via een smartphone een filmpje zagen uit de exhibitionistische hoek. Met dit onderzoek hoop ik het onderwerp iets bespreekbaarder te maken. Hoe pakken jullie het aan, hoe voorkom je dat je hele verhaal te beladen wordt, wat kun je beter voor je houden en welke boeken zijn handig om te lezen?

Seksuele voorlichting vanaf 2
Kussen bij zonsondergang – Shutterstock

Hoe hebben andere moeders het aangepakt?

Michelle hecht belang aan goede seksuele voorlichting. Vragen die haar zoons (peuter en kleuter) stellen beantwoordt ze zo eerlijk mogelijk, maar vindt het lastig die negatieve kanten bespreekbaar te maken. ‘In ons gezin zijn we heel open en vrij, dus ik dacht altijd dat dit me makkelijk zou afgaan. Dat valt in de praktijk echter tegen. Het liefst wil ik de kinderen zo lang mogelijk puur laten zijn.’ Hier had Esmee ook veel moeite mee. Toch gaat ze nog steeds het gesprek aan met haar inmiddels elfjarige dochter: ‘Ik probeer alles bespreekbaar te maken, geef overal antwoord op en hoop echt dat ze met haar vragen bij me blijft komen. We zijn geen vriendinnen, maar ik heb liever dat ik weet waar ze haar antwoorden vandaan haalt dan dat ze op één of andere obscure website belandt.’

Seksuele voorlichting vanaf 2

Geleverd door de ooievaar of geboren uit je moeder?

Ik zocht eens uit welke ontwikkeling kinderen doormaken. En hoe reageer je daarop als ouder? Zo begint seksuele ontwikkeling al bij de geboorte. En nee, dat heeft natuurlijk niets met volwassen lustgevoelens te maken, maar met genegenheid. Vervolgens ontdekken peuters verschillen tussen beide geslachten, zijn nieuwsgierig en willen dit onderzoeken. De kleuter ontdekt daarna dat sommige dingen niet in het openbaar mogen, al zal dat hem of haar niet altijd gelijk weerhouden. Belangrijk is vooral om eerlijk te zijn tegen je kind (wat uiteraard niet betekent dat je alle details hoeft te vertellen). In de jaren hierna ontwikkelt dit gevoel zich: het kind speelt vadertje en moedertje of doktertje (hoewel meestal onschuldig, is het niet verkeerd een oogje in het zeil te houden). Langzaam gaan ze richting de puberteit en ook dan is het belangrijk om in gesprek te blijven. Zeker met de gevaren die internet met zich meebrengt.

Goed om te weten: mocht je in ouderlijk enthousiasme meer delen dan wenselijk is, dan legt je kind naast zich neer waar hij nog niet toe is.

Voor tips en meer inhoudelijke informatie kun je kijken op deze website!

Handige hulpmiddelen bij seksuele voorlichting aan je peuter?

Niet iedereen praat even open over seksualiteit. Dat is niet erg, maar tijdens je pogingen tot voorlichten kan het vrij lastig zijn. Hoe handig is het dan dat er allerlei boeken zijn geschreven die de ongemakkelijkheid grotendeels bij jou weghalen? Je hoeft niet voor te lezen, maar kunt ook kiezen om boeken nonchalant te laten slingeren.

Boeken die je kan gebruiken bij de seksuele voorlichting vanaf 2 jaar

Ik vind jou lief (peuters en kleuters)

Allereerste infoboek over seksuele voorlichting (kleuters)

Eerste infoboek over seksuele voorlichting (7-9 jaar)

 

Ben jij ook op mij (9-12 jaar)

Het puberboek (vanaf 11 jaar)

Start to sex (vanaf 15 jaar)

Conclusie

Mocht ik een keer too much information gegeven hebben, dan is ze dat inmiddels wel vergeten. Gelukkig maar, want niemand wil toch inhoudelijk iets weten over zijn eigen ouders? Ik vond het interessant om meer te leren over de ontwikkeling van kinderen en te zien hoeveel boeken er eigenlijk bestaan. Seksuele voorlichting aan je peuter is dus prima, zelfs jonge peuters kunnen ervan leren. Ze leren meteen dat seksualiteit bij je ontwikkeling hoort, maar ook dat het privé is en niet iets dat je met de hele wereld deelt. Ik hoop dat je hier iets aan hebt gehad voor je eigen opvoeding en raad je zeker aan de websites te lezen voor meer informatie.

Wist jij dat seksuele voorlichting aan je peuter al mogelijk is?
En hoe sta je hier zelf in?

Verliefde kinderen – Shutterstock

Author: Merel

Ik ben Merel. Samen met Ro zorg ik voor onze drie meisjes (11, 3 en 2 jaar): kleine eigengereide dametjes, die ons veel leren. Ik blog bijna dagelijks over ons leven, het ouderschap en de liefde. En omdat we hier in optima forma van een temperamentvol gezin genieten, ligt de inspiratie regelmatig letterlijk voor mijn voeten – al dan niet dramatisch schreeuwend omdat we de eierkoek verkeerd sneden. Dat maakt het bij ons thuis in elk geval nooit saai. Al zal onze bijna-puberende oudste daar wel een andere mening over hebben…

14 Replies to “Merel Onderzoekt | Seksuele voorlichting aan je peuter?

  1. Kei boeiend onderwerp! Ik zie het als standaard deel van de opvoeding. Zoals ik vertel over melk die van de koe komt of appels die aan bomen groeien vertel ik ook over waar baby’s van daan komen. Ik heb zelf weinig gene om over seks te praten. Gaf ook een tijdje voorlichting aan volwassenen met een mentale beperking heel leuk om te doen. Schreef er toevallig laatst ook een blogje over seksuele ontwikkeling van mijn dochtertje want met een baby op komst stelt ze ook veel vragen natuurlijk.

    1. Wat mooi!
      Zal eens kijken. Kan me voorstellen ja, zo’n baby is natuurlijk razend interessant. En het is meteen een mooie insteek voor jou om erover te vertellen, zonder dat het beladen wordt.

  2. Mijn kinderen lichten mij bijna voor, want het zijn ondertussen pubers : )

    Maar ik heb de seksuele voorlichting gewoon in de opvoeding verweven. Als het relevant was, vertelde ik dingen en dat ging heel natuurlijk eigenlijk.

    1. Haha ja dan kunnen ze ineens heel erg wijs uit de hoek komen met hun opmerkingen. Mooi dat het zo soepel ging!

  3. Onze vijfjarige vindt het fenomeen ‘baby in de buik’ op dit moment heel boeiend. Maar buiten dat die baby in de buik terechtkomt omdat papa’s en mama’s elkaar lief vinden is het voor hem dan tijd voor het vertellen over het ‘fietsen op het schoolplein’. Komt vanzelf. Ooit….

    1. Ja precies, denk dat je per kind ook moet kijken wanneer de interesse er is en hoe je daarop kunt inspelen.

      1. Wij wonen op het platteland. Dus uiteindelijk is het gewoon vertellen dat mensen ‘dat’ ook zo doen. Maar dan privé 😉

  4. Ok. Deze post sla ik op bij mijn favorieten 😉 Die boeken gaan nog handig zijn, denk ik.
    12-jarige stiefdochterlief is al redelijk op de hoogte en weet wat kan en niet kan, mr onze 2 jongetjes van 9 en 10 zijn nog niet echt goed geïnformeerd… ik vind het voor de één of andere reden moeilijker bij een jongen 🙂
    En ik vind het nochtans heel belangrijk dat ze goed geïnformeerd zijn, want als ik hoor met welke verhalen die 2 soms naar huis komen van school. Pfieuw! We proberen er dan iedere keer op in te spelen… op een redelijke ‘ongedwongen’ manier. Het mag geen al te zwaar onderwerp worden ook, hè. Want dan wordt het pas allemaal veeeeel te interessant 😉

    1. Ik sla ze ook op, zeker handig! Om het niet te ongemakkelijk te maken, gewoon laten slingeren. Kunnen ze met vragen altijd nog naar je toekomen.

      Kan me voorstellen dat het makkelijker praat met een meisje, zou ik denk ik ook hebben. En idd soms komen ze van school thuis met dingen… Maar wat je zegt, het moet niet te interessant worden haha. Dat is vragen om ellende!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

CommentLuv badge